Updates

Aandelen Nederland

Basic-Fit

Advies
houden
Aandelen Nederland

Randstad

Advies
houden
Aandelen Internationaal

AB Inbev

Advies
verkopen
Aandelen Internationaal

Microsoft

Advies
houden
Aandelen Nederland

Sligro

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

GrandVision

Advies
kopen
Aandelen Nederland

TomTom

Advies
houden
Aandelen Nederland

Value8

Advies
kopen
Verhaal van de Week Jaap Barendregt, 24 apr 14:00

Opkomende landen blijven aantrekkelijk

0 0 Leestijd ongeveer

Updates

Aandelen Nederland

Basic-Fit

Advies
houden
Aandelen Nederland

Randstad

Advies
houden
Aandelen Internationaal

AB Inbev

Advies
verkopen
Aandelen Internationaal

Microsoft

Advies
houden
Aandelen Nederland

Sligro

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

GrandVision

Advies
kopen
Aandelen Nederland

TomTom

Advies
houden
Aandelen Nederland

Value8

Advies
kopen

De soms stormachtige ontwikkeling van vroegere ontwikkelingslanden levert steeds meer beleggingsmogelijkheden op. Maar er kleven risico’s aan het beleggen in wat tegenwoordig de ‘opkomende landen’ worden genoemd – niet in de laatste plaats een valutarisico.

Opkomende markten zijn als belegging het beste te vergelijken met groei-aandelen: hun specifieke kenmerken maken ze zowel veelbelovend als riskant. In dit artikel ga ik in op die kenmerken, bespreek ik de risico’s en eindig ik met een beleggingsadvies. Medio 2018 heeft Beleggers Belangen al een algemeen artikel over opkomende markten gepubliceerd, waarin een breed scala aan onderwerpen aan bod kwam. Daarom beperk ik me bij het bespreken van de risico’s ditmaal hoofdzakelijk tot het valutarisico.

Wisselend beeld

De laatste tien jaar presteerden aandelen uit de opkomende markten, gemeten aan de hand van de MSCI Emerging Markets Index, vijfmaal bovengemiddeld en even vaak benedengemiddeld ten opzichte van andere beleggingscategorieën. Over de periode 2009-2018 bleven de prestaties per saldo beneden het gemiddelde (bron: JP. Morgan Asset Management, Guide to the Markets). Niettemin was het gemiddelde rendement over die jaren 11,6%, in euro’s gemeten, en 10,3% in lokale valuta’s. Beleggingen die het beter deden waren de S&P500 (respectievelijk 15,4% en 13,1%), smallcaps (14,7% en 13,0%), hoogdividendaandelen (11,8% en 10,3%) en aandelen uit Azie exclusief Japan (12,6% en 10,5%). Slechter presteerden de Europese (8,9% en 8,2%) en Japanse aandelen (8,0% en 7,9%).

Rendementen uit obligaties bovengemiddeld
De rendementen op obligaties van opkomende markten waren in 2015 en 2016 bovengemiddeld en in 2017 en 2018 benedengemiddeld. Over deze periode van vier jaar was het rendement bovengemiddeld: 9,9% in euro’s, 7,8% in lokale valuta’s. Alleen highyieldobligaties in de VS (13,2% en 11,0%) en Europa (11,6% en 11,6%) deden het beter. Slechter presteerden in 2015-2018 (volgens JP Morgan Asset Management) Europese investmentgrade-obligaties (5,0% en 5,0%), staatsobligaties uit de VS (4,1% en 2,1%) en Europa (4,0% en 4,0%) en inflation-linked-obligaties (2,4% en 2,4%). We bevelen overigens geen posities in deze categorieën aan.

Ter aanvulling kan daarbij nog worden opgemerkt dat opkomende markten in drie van de tien jaar (2011, 2013 en 2015) het slechtste presteerden, in één jaar (2018) het op-één-na-slechtste, maar ook in één jaar (2009) het beste. De slechte eerste drie kwartalen in 2018 zorgden er overigens weer wel voor dat de opkomende markten minder gevoelig waren voor de sterke koersdalingen die in het laatste kwartaal van 2018 in de ontwikkelde landen optraden. In dat kwartaal presteerden ze het beste (maar wel met -5,9%). Het beeld bij opkomende markten is dus al met al wisselend en zeker niet onverdeeld positief. Hun relatief hoge economische groei maakt opkomende markten echter wel al jaren tot veelbelovende beleggingen.

Groeipotentieel

Veel opkomende landen hebben te maken met een sterke bevolkingstoename. In de bevolkingssamenstelling overheersen jongeren, en door welvaartsgroei ontwikkelt zich een middenklasse met een toenemende koopkracht. Dat is bevorderlijk voor het bedrijfsleven. Geleidelijk aan ontwikkelen zich zo ook financiële markten, met een veelzijdig bankwezen en steeds volwassener kapitaalmarkten. Grote bedrijven in opkomende markten hoeven daardoor voor hun liquiditeitsbehoefte steeds minder vaak uit te wijken naar het buitenland. Lokale effectenbeurzen (aandelen- en obligatie-emissies) en banken (kredieten) kunnen hoe langer hoe meer in de lokale investeringsbehoefte voorzien.

Twintig jaar geleden hadden niet-financiële bedrijven in de opkomende landen voor een waarde van in totaal ongeveer 55% van het bruto nationaal inkomen van hun land geleend. Tien jaar geleden was dit cijfer met 65% nog niet sterk toegenomen, hoewel het nationaal inkomen natuurlijk wel was gestegen. In 2018 was het percentage tot ongeveer 95% gegroeid. Daarmee heeft de bedrijvensector het leeuwendeel van de schuldengroei in de opkomende landen geabsorbeerd. De aandelen van de overheid, de financiële sector en van de gewone huishoudens zijn minder snel gestegen.

Risico’s

Vanwege het groeikarakter van de opkomende landen en de bedrijven aldaar, zijn de risico’s van de leningen en daarmee de rentetarieven van de schuld hoger dan bij vergelijkbare leningen in ontwikkelde landen. Dat maakt ze aantrekkelijk voor beleggers die op zoek zijn naar hogere rendementen. De risico’s van leningen in opkomende markten zijn echter wel diverser dan in de ontwikkelde landen. Ik richt mij hier op leningen in buitenlandse valuta’s. Die bieden volgens mij het meeste houvast bij het verklaren van de rendementsontwikkelingen van beleggingen in opkomende markten.

Veel financiële markten van de opkomende landen zijn te klein om niet deels afhankelijk te zijn van buitenlandse kredieten, met name in Amerikaanse dollars. Daarmee ontstaat een belangrijk extra risico voor beleggen in bedrijven, en zelfs overheden, uit opkomende markten. De valutakoers wordt namelijk een factor bij het beoordelen van de kwaliteit van beleggingen in opkomende markten. Dat betekent indirect dat het renteklimaat in de VS van belang wordt, net als het beleid van de Fed. Om dit te illustreren neem ik dollarobligatieleningen als voorbeeld.

Dollareffect

Als de groei en de inflatie in de VS toenemen, zal dit gepaard gaan met hogere rentetarieven in de VS. Daardoor wordt het voor internationale beleggers op een bepaald moment aantrekkelijk om hun geld uit opkomende markten terug te halen en in de VS te beleggen. Dat heeft dan meerdere nadelen voor de beleggingen in de opkomende landen. De vraag naar dollars zal de koers ervan doen stijgen en dus de lokale valuta’s verzwakken, waardoor het voor bedrijven moeilijker wordt om met lokale activiteiten hun duurder wordende dollarleningen af te lossen.

Daar komt nog bij dat de lokale rente onder deze omstandigheden veelal zal stijgen, bijvoorbeeld omdat de lokale centrale bank met renteverhogingen de zwakte van haar tracht te bestrijden. Nieuwe leningen, aanvankelijk die in dollars en later die in lokale munten, worden daarmee dus duurder. Bovendien kan hogere rente de economische groei vertragen. In 2014-2016 (einde QE) en 2018 voerde de Fed een krapper geldbeleid met stijgende rentes. In die jaren stonden de opkomende markten onder  druk. Een repatriëring van dollarbeleggingen uit opkomende landen zorgde eerder, in 1997, zelfs voor grote problemen. Het probleem was toen dat overheden veel korte leningen hadden afgesloten die snel moesten worden terugbetaald. Bovendien kenden veel landen toen betalingsbalanstekorten waardoor de valutareserves (in dit geval dollars) gering waren en de opvangcapaciteit dus klein.

Inmiddels voeren veel opkomende landen (vooral die in Azië, waar het probleem zich sterk voordeed) echter een beleid van betalingsbalansoverschotten. Daarmee hebben ze een krachtige basis gecreëerd die de langetermijngroei ondersteunt. De economische groei in de hele categorie opkomende landen is bovendien, zoals gezegd, structureel enkele procentpunten hoger dan die van de ontwikkelde landen.

De stand van zaken in de VS is echter nog steeds een belangrijke factor bij de ontwikkelingen in de financiële markten van de opkomende landen. De afwisseling van periodes van verkrapping en verruiming door de Fed in de VS zorgde in het verleden dan ook steeds voor wisselende beleggingsrendementen in opkomende landen.

Rentebeleid VS heeft grote invloed op opkomende markten
Als het monetaire beleid van de Fed in de VS ruimer wordt en de rente daalt, gaan beleggers op zoek naar hogere rendementen. Die kunnen ze dan deels vinden in beleggingen in opkomende landen, zoals in 2017. Het grotere aanbod van dollars zal dan de valuta’s van de opkomende markten versterken. Dat maakt in die landen ook een ruimer monetair beleid mogelijk, met rentedaling. Leningen worden er goedkoper. Hierdoor wordt de economie er gestimuleerd, tenzij de valuta’s te duur worden tegenover de dollar. De ontwikkelingen in de financiële markten van de opkomende landen hangen dus nauw samen met de stand van zaken in de VS. Bovenstaand mechanisme is vooral van belang voor beleggingen in renteproducten. Maar ook beleggingen in aandelen zijn er niet ongevoelig voor. Valutakoersen zijn immers ook een factor, aangezien dollars moeten worden omgewisseld in lokale valuta’s om ze in opkomende landen in aandelen te kunnen beleggen. Als dan de lokale valutakoers stijgt, gaat de belegging in dollars gemeten beter renderen en is het aantrekkelijker om aandelen in opkomende landen te kopen. Het omgekeerde geldt bij een sterker wordende dollar.

Verzwakt de dollar?

Wie echter een lange beleggingshorizon heeft, en dus in een periode van verkrapping en een daaropvolgende periode van verruiming in zijn beleggingen blijft zitten, kan wel degelijk goede beleggingsrendementen behalen in opkomende landen. Het fundament van relatief hoge economische groei is immers aanwezig. Wat opkomende markten bovendien in deze tijd extra aantrekkelijk maakt, is dat de Fed onlangs haar verkrappingsbeleid heeft stopgezet. Dat maakt verzwakking van de dollar waarschijnlijk, wat gunstig kan uitpakken voor lokale valuta’s. Het is echter wel lastig om op korte termijn een juiste voorspelling te geven van valutabewegingen.

Wat beleggen in opkomende landen over het algemeen riskanter maakt dan beleggen in ontwikkelde markten is dat de financiële markten er kleiner zijn. Dat geldt daarom ook voor hun vermogen om financiële schokken op te vangen. Ook liggen de aan- en verkoopkosten hoger vanwege de kleinere liquiditeit op de financiële markten. Koersbewegingen zijn dan al snel heftiger. Beleggers willen voor die extra risico’s beloond worden, wat zich bij aandelen vertaalt in lagere waarderingen. Het verschil met de ontwikkelde landen is gemiddeld 10%, maar bedraagt nu 30% (W-H. Pals, Robeco Investment Engineers, Emerging Markets).

Langetermijnbeleggers kunnen ondanks de extra risico’s dus goede rendementen behalen met beleggingen in opkomende markten. Het is overigens wel zo dat de index die de beleggingen in opkomende markten als geheel vertegenwoordigt (MSCI Emerging Markets) veelal in dezelfde richting beweegt als de index die de aandelen in de ontwikkelde markten als geheel vertegenwoordigt (de MSCI World Index). Opkomende markten leveren dus geen spreidingsvoordeel in een beleggingsportefeuille op, maar de koersbewegingen wijken wel af van die van andere beleggingscategorieën.

Bij beleggen in opkomende landen geef ik de voorkeur aan beleggingsfondsen. In de bovenstaande tabel met kooptips van opkomende landen (samengesteld door Harry Geels van Blauwtulp, expert op het gebied van beleggingsfondsen) treft u vier fondsen en een ETF aan. Deze ETF, de iShares MSCI Emerging Markets ETF, is opgenomen als vergelijkingsmaatstaf (benchmark) om de prestaties van de getipte fondsen tegen af te zetten.

Opkomende markten worden doorgaans gezien als minder efficiënt. Dat zorgt ervoor dat actieve beleggingskeuzes van fondsbeheerders een grotere kans op positief rendement bieden dan het volgen van een index, zoals een ETF veelal doet. De kans op outperformance is bij actief beheer dus groter

                                                  Rendement, in euro’s, geannualiseerd
FondsBlauwtulp-score1 jaar 3 jaar 5 jaar MaxDD ISIN-code
T.Rowe Price Emerging Markets Value Equity6,939,63%14,59%-10,19%LU0860350148
Blackrock Emerging Markets6,7010,20%15,07%9,90%-11,5%3LU0252967376
JP Morgan Emerging Markets6,5210,73%14,78%10,46%-17,97%LU0053685615
Schroders ISF Global Emerging Markets Opportunities6,403,13% 

13,49%

 

9,24%

 

-14,90%

 

LU0279459969

iShares MSCI Emerging Markets ETF3,30%10,65%7,82%-14,44%US4642872349
  • Peildatum: 15 april 2019.
  • Bron: Morningstar Direct, Blauwtulp-multimanagerplatform.
  • Bt-score: Blauwtulp-score: objectieve score (0-10) berekend op basis van 26 prestatiefactoren, zoals kosten.
  • Rendement: in % en in €, geannualiseerd en inclusief herbelegging van dividenden.
  • MaxDD: Maximum Drawdown, maximale procentuele teruggang in de afgelopen drie jaar.

Alert

Selecteer de onderwerpen waarover u een Beleggers Belangen alert wilt ontvangen. Uw selectie wordt direct bewaard en kunt u op ieder moment zelf aanpassen.

Verder lezen?

Blijf dagelijks op de hoogte van het laatste beleggingsnieuws. Ontdek Beleggers Belangen nu vanaf €10,95 per maand. Bent u nieuw en wilt u eerst meer informatie? Klik dan hier! 

 Bekijk onze abonnementen hier!