Updates

Aandelen Nederland

OCI

Advies
houden
Aandelen Nederland

Aperam

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ASR

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Air France-KLM

Advies
houden
Aandelen Nederland

Ebusco

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Alfen

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Prosus

Advies
houden
Aandelen Nederland

Van Lanschot Kempen

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ForFarmers

Advies
kopen
Aandelen Internationaal

Apple

Advies
verkopen

Updates

Aandelen Nederland

OCI

Advies
houden
Aandelen Nederland

Aperam

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ASR

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Air France-KLM

Advies
houden
Aandelen Nederland

Ebusco

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Alfen

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Prosus

Advies
houden
Aandelen Nederland

Van Lanschot Kempen

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ForFarmers

Advies
kopen
Aandelen Internationaal

Apple

Advies
verkopen
Verhaal van de Week Karel Mercx, 13 sep 2023 16:40

Verhaal van de Week | Profiteren van de energietransitie

0 0 Leestijd ongeveer

In dit artikel houden we onze grondstoffenposities uit de Koerswijzer tegen het licht, met speciale aandacht voor nieuwkomer nikkel. Daarnaast richten we onze blik op Indonesië, dat een speciale nikkel-strategie biedt om flink te profiteren van de energietransitie. 

De wereld bevindt zich in de energietransitie, aangedreven door drie factoren: klimaatverandering, duurzaamheid en energiezekerheid. 

Eerst en vooral speelt klimaatverandering een grote rol. De verbranding van fossiele brandstoffen draagt significant bij aan de opwarming van de aarde. In de afgelopen 100 jaar heeft de mens zijn uitstoot van CO2 zien stijgen met ruim 90%. 

Door over te stappen op hernieuwbare energiebronnen zoals zon, wind en waterkracht, kunnen we de uitstoot van schadelijke broeikasgassen verminderen.

Ten tweede komt steeds meer de nadruk te liggen op duurzaamheid. Fossiele brandstoffen zijn beperkt beschikbaar en zullen uiteindelijk uitgeput raken. Anders dan deze eindige bronnen, bieden hernieuwbare energiebronnen een duurzamer alternatief. Ze benutten natuurlijke processen die zichzelf kunnen vernieuwen, waardoor ze op lange termijn betrouwbaarder zijn.

Bekijk ook het dossier Duurzaam Beleggen

Tot slot is er de kwestie van energiezekerheid. Veel landen zijn afhankelijk van geïmporteerde fossiele brandstoffen, wat hen kwetsbaar maakt voor geopolitieke spanningen. Hernieuwbare energiebronnen hebben het voordeel dat ze lokaal kunnen worden geproduceerd, waardoor een land minder afhankelijk wordt van buitenlandse energievoorziening.

Lithium, koper en nikkel 

Elke grote verandering zorgt voor aantrekkelijke beleggingskansen. Al is het wel moeilijk om aan te geven welke materialen het meest gaan profiteren van de energietransitie. De meeste experts denken dat de belangrijkste drie lithium, koper en nikkel zullen zijn. 

Lithium is cruciaal voor de productie van lithium-ionbatterijen, die worden gebruikt in elektrische voertuigen en andere vormen van energieopslag. Argentinië, Chili en Australië zijn belangrijke producenten met aanzienlijke reserves. Bolivia heeft ook grote reserves van lithium, maar deze zijn nog niet volledig commercieel ontwikkeld. 

Chili is verreweg de grootste producent van koper. Peru en Australië volgen met aanzienlijke hoeveelheden koper, dat wordt gebruikt in een breed scala van toepassingen waaronder elektrische bedrading, wat essentieel is voor elke vorm van elektrische energie. 

Nikkel wordt gebruikt in opslagsystemen voor elektrische energie die zijn gekoppeld aan hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind. Het vermogen om energie op te slaan voor toekomstig gebruik is essentieel om de betrouwbaarheid van deze sterk wisselende energiebronnen te waarborgen. Nikkel wordt daarnaast ook gebruikt als katalysator in verschillende processen voor de productie van waterstof, een brandstof die een belangrijke rol kan spelen in de toekomst van schone energie. Bij nikkel is Indonesië de belangrijkste speler, met de grootste bewezen reserves. 

Het komt er dus op neer dat Australië met Latijns-Amerika concurrerend is met koper en lithium en dat Indonesië vrij spel lijkt te hebben met nikkel. Uiteraard kan de concurrentie tussen Latijns-Amerika en Australië gaan verdwijnen op het moment dat de BRICS-landen (zie kader) hun grondstoffen willen inzetten voor geopolitieke doeleinden, al is daar nu nog nauwelijks sprake van.

Wat wel volop aan de gang is, is de machtspositie die Indonesië aan het opbouwen is. Om die reden ga ik in dit artikel vooral dieper in op beleggen in Indonesië, dat zijn economische kracht door de energietransitie de komende jaren flink zal zien toenemen.  

Nu de cruciale rol van nikkel in de energietransitie hierboven is geschetst, is het tijd om te verkennen waarom Indonesië een strategisch belangrijke positie inneemt in deze markt.

Beleggen in Indonesië


Indonesië is zich terdege bewust van de unieke positie waarin het zich bevindt en heeft een economische strategie ontwikkeld om die machtspositie te gelde te maken. 

Het land streeft ernaar investeringen aan te trekken in smelters en verwerkingsfabrieken om meer waarde toe te voegen aan de nikkelreserves, in plaats van alleen ruw nikkel te exporteren. Dat gaat gepaard met dwingende regels: als autobedrijven nikkel nodig hebben voor de productie van batterijen voor elektrische auto’s, dan moeten ze een fabriek in Indonesië neerzetten. Ook zijn er beleidsmaatregelen van kracht die de export van nikkelerts verbieden, met als doel de binnenlandse verwerkingsfaciliteiten te versterken. 

Indonesië aarzelt niet om zijn sterke positie in de nikkelindustrie te gebruiken om belangrijke economische doelstellingen te bereiken. Het land staat daarbij open voor buitenlandse investeringen, vooral uit China. Het Indonesia Morowali Industrial Park is een voorbeeld van grootschalige buitenlandse investeringen in de nikkelindustrie.

Veelzeggend is dat het verbod van het land op nikkelexport werd betwist in internationale rechtbanken. Dat toont aan hoe wereldwijd relevant de nikkelreserves zijn van Indonesië, dat goed is voor een kwart van de wereldvoorraad.

Meer redenen

Terwijl Indonesië zijn economische strategie voor nikkel ontvouwt, is het ook belangrijk om de bredere context van het land te begrijpen, waar politieke en economische vrijheden een significante rol spelen. We hebben afgelopen jaren kunnen zien wat de gevolgen zijn van beleggen in Rusland; al die aandelen zijn voor westerlingen naar nul afgeboekt. 

Voor het beoordelen van de persoonlijke en economische vrijheden kijk ik naar de Freedom ETF. Dit is een ETF met beleggingen in opkomende landen. De weging van een land is niet afhankelijk van de omvang van een bepaalde beurs, maar van de vrijheden in het betreffende land. 

De Freedom ETF gebruikt de ‘vrijheidsscore’ van het Amerikaanse onderzoeksinstituut CATO. Langs 76 criteria worden 165 landen gerangschikt. Indonesië staat met plekje 81 in de middenmoot, ruimschoots boven bijvoorbeeld Marokko (134) en Turkije (139). 

In de Freedom ETF heeft Indonesië op dit moment een weging van 4,53%, in de iShares Emerging Market index is dit 1,99%. Dit laat goed zien dat Indonesiërs van meer vrijheden kunnen genieten dan gemiddeld in de opkomende markten. 

Dit is niet 100% anders wanneer we een zwaarwegend maar onvrij land als China (nummer 150 qua vrijheid) buiten beschouwing laten: in de iShare Emerging Market Ex China index heeft Indonesië een weging van 2,85%, nog altijd een stuk lager dan in de Freedom ETF.

Beter huishoudboekje

Verder zijn de schulden van Indonesië een stuk lager dan die van het Westen. De verhouding tussen schulden en de omvang van de economie is in Indonesië met 38,1% ruim de helft lager dan die in de eurozone (91,6%). Dit biedt ruimte voor extra investeringen om tegenslag op te vangen, maar geeft ook lucht wanneer de rentes stijgen. Er hoeft dan namelijk niet meteen bezuinigd te worden als de rentebetalingen een groot deel van de overheidsfinanciën gaan uitmaken. 

Bovendien zijn aandelen uit Indonesië niet duur. De verhouding tussen de vrije kasstroom en de beurswaarde van de MSCI Indonesia was in de afgelopen tien jaar gemiddeld 5,9%. Nu is die verhouding 9,3%. Vrij vertaald: er blijft op dit moment 57% meer geld bij bedrijven over ten opzichte van de beurswaarde dan in de afgelopen tien jaar gebruikelijk was. Een andere manier om naar de waarderingen te kijken is de dividend yield. De gemiddelde dividend yield was over de afgelopen tien jaar 2,7% en is nu gestegen naar 4,3%. 

Tot slot is de demografie relevant. Met een bevolking die jaarlijks met 3 miljoen groeit en een kwart van de bevolking momenteel jonger dan 14 jaar, heeft het land een demografisch voordeel. Dit zogenoemde ‘demografische dividend’ leidt tot een constante groei van de vraag naar goederen en diensten, wat zowel binnenlandse als buitenlandse bedrijven aantrekt. 

Nu we in kaart hebben gebracht waarom Indonesië veelbelovend is voor beleggers, is het tijd om te verkennen hoe beleggers daadwerkelijk kunnen profiteren van de groei van het land.

Er zijn beursgenoteerde bedrijven die zich met nikkel bezighouden. PT Trimegah Bangun Persada, met de bijpassende tickercode NCKL, was met €3,5 mrd tot nu toe de grootste beursgang in Indonesië van 2023.

Zelf profiteer ik liever van de hele Indonesische economie met alles erop en eraan en daarom heb ik privé een positie in de HSBC MSCI Indonesia UCITS ETF Acc (LU1900065811), een ETF met als onderliggende waarde de MSCI Indonesia index. 

Rechtstreeks in nikkel


Ik beleg daarnaast ook rechtstreeks in nikkel, via de WisdomTree Nickel ETF (GB00B15KY211). Ik heb de positie pas vorige maand geopend. Vanwege (te) hooggespannen verwachtingen was nikkel jarenlang fors geprijsd waarna begin dit jaar een kentering inzette.

Dit betekent dat we vanaf nu ook nikkel actief gaan volgen en de grondstof ook opnemen in onze Koerswijzer. We volgden wel al goud, koper, suiker, zilver, platina, graan en koffie. Zie de tabel voor onze actuele adviezen.

De meeste mensen zijn er inmiddels wel van doordrongen dat de energietransitie noodzakelijk is. En wie daar nog niet van overtuigd is, zal door de vele voorbeelden van extreem weer en natuurrampen vermoedelijk snel aansluiten. De kans dat er echt een structurele groei in de vraag naar nikkel, koper, en lithium komt, lijkt daarmee verzekerd. En dat een land als Indonesië daarvan bovengemiddeld zal profiteren, is voor mij duidelijk. 

Grondstoffenadviezen van de Koerswijzer
Een aandeel Duolingo is over tien jaar nog steeds een aandeel Duolingo. Met grondstoffen werkt dat niet zo. Niemand wil tarwe eten die tien jaar geleden geoogst werd. Bij grondstoffen is er dan ook altijd een handelsdatum. Bijvoorbeeld tarwe december 2023 of tarwe maart 2024. Een beleggingsproduct in tarwe koopt bijvoorbeeld december 2023 en voordat de grondstof geleverd moet worden verkoopt het beleggingsproduct de tarwe december 2023 en koopt het de tarwe 2024 daarvoor terug.  Tarwe december 2023 en tarwe 2024 handelen niet op dezelfde prijs. Dit komt onder meer doordat bedrijven een schatting maken van hoeveel tarwe ze in maart 2024 nodig hebben en als het december 2023 is, weten ze wat ze werkelijk nodig hebben. Is dit te veel, dan verkopen ze december 2023 en is dit te weinig dan kopen ze extra december 2024. Het gevolg is dat het eerst aflopende contract laat zien of een markt in een tekort of in een overschot is.

Doorrolyield

Zit een grondstofmarkt in tekort, dan is dit om twee redenen gunstig om in te beleggen. Ten eerste omdat de prijzen waarschijnlijk gaan stijgen. De vraag is immers hoger dan het aanbod. Het tweede voordeel is een positieve doorrolyield. Wanneer het eerst aflopende contract omhoog wordt geduwd door bedrijven die nu grondstoffen willen hebben, dan stijgt het eerst aflopende contract boven de prijzen van contracten die pas in de toekomst aflopen. Als een beleggingsproduct dan doorrolt, wordt het dure contract verkocht en het goedkope contract gekocht en is er een doorrolyield verdiend.

Voor de doorrolyield kijk ik meestal naar twaalf maanden, zodat goed duidelijk is wat er nu gebeurt.  Van alle grondstoffen heeft sinaasappelsap met 18% de grootste doorrolyield. Een andere manier om daar tegenaan te kijken is dat er een hoge margin of safety is. Mocht de prijs van het eerste aflopende contract sinaasappelsap het komende jaar met 18% dalen, dan staat de belegger op break-even. Ik heb zelf een positie in sinaasappelsap, maar adviseer deze niet aan beleggers nu ik zie hoe hard de wereldwijde consumptie van sinaasappelsap momenteel daalt vanwege de extreme prijzen.

Van de grondstoffen in de Koerswijzer heeft de grootste verandering plaatsgevonden bij suiker. De prijs voor suiker die nu leverbaar is, ligt 12% hoger dan de prijs voor suiker die over een jaar leverbaar is. Een jaar geleden was dit verschil 5%. Feitelijk zijn de tekorten nog groter dan het lijkt. Suiker die over een jaar leverbaar is, moet nu al worden afgerekend. Dit betekent dat de ontvanger 5% rente over het bedrag kan verdienen en dat zorgt ervoor dat de prijzen met 5% dalen. Dus als de rente nog 0% was, was het verschil tussen nu en over twaalf maanden ruim 17%. Het advies op WisdomTree Sugar ETC (GB00B15KY658) trek ik omhoog van ‘houden’ naar ‘kopen’. Ik koop deze niet privé omdat grondstoffen nu al een te zware weging hebben in mijn beleggingsportefeuille.

Goud, zilver en platina

Goud, zilver en platina presteren bovengemiddeld goed als de Westerse centrale banken klaar zijn met renteverhogingen. Dit lijkt nu het geval en daarom blijven de iShares Physical Gold (ISIN: IE00B4ND3602), WisdomTree Physical Silver (ISIN: JE00B1VS3333) en WisdomTree Physical Platinum (ISIN: JE00B1VS2W53) op ‘kopen’. Privé heb ik goud en zilver gekocht. Graan (-15,1%) en koffie (-4,1%) hebben de slechtste doorrolprijzen. Dit betekent dat het advies van WisdomTree Coffee (GB00B15KXP72) op ‘verkopen’ blijft. Het advies op WisdomTree Grains (ISIN: GB00B15KYL00) verlaag ik van ‘houden’ naar ‘verkopen’.  Koper heeft op dit moment een negatieve doorrolyield van -0,9%. Het advies voor WisdomTree Copper ETF (ISIN: GB00B15KXQ89) blijft ‘kopen’, met als doorslaggevende reden dat koper net als nikkel één van de belangrijkste metalen van de energietransitie is.


Bloomberg Commodity Index
Op 10 februari 2021 dacht ik dat er een meerjarige bullmarkt in grondstoffen zou aanbreken. Mijn advies was om te beleggen in de iShares Diversified Commodity Swap ETF (ISIN: IE00BDFL4P12). Deze index vertegenwoordigt de prestaties van grondstoffen op de wereldwijde markten. Stelt u zich voor dat de wereldmarkt een enorme winkel is met verschillende grondstoffen zoals olie, goud, graan, en nog veel meer. De Bloomberg Commodity index (BCOM) probeert deze enorme winkel in een mandje te stoppen, waarbij elk product een bepaald gewicht heeft.

Dit gewicht wordt niet zomaar willekeurig bepaald; het wordt gebaseerd op hoe belangrijk het product is in de economie en hoeveel er van beschikbaar is op de markt. Elk jaar wordt dit mandje, of index, opnieuw bekeken en aangepast. Dit proces wordt ‘herbalanceren’ genoemd, met als doel om ervoor te zorgen dat het mandje nauwkeurig de wereld van grondstoffen blijft weerspiegelen.  De specifieke gewichten van elke grondstof worden bepaald aan de hand van speciale regels die kijken naar zowel de beschikbaarheid als de productie van elk product.  De manier waarop de BCOM wordt berekend zorgt ervoor dat de belegger op een aantrekkelijke manier kan profiteren van de bullmarkt in grondstoffen. Het advies blijft ‘kopen’.

 

Brics landen
De BRICS-groep, die oorspronkelijk bestond uit Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, heeft onlangs zes nieuwe leden toegevoegd, waaronder Argentinië, Saoedi-Arabië, Iran en de Verenigde Arabische Emiraten. Deze uitbreiding wordt gezien als een uitdaging voor de huidige wereldorde. Tientallen procenten van de wereldproductie van nikkel, olie, koper en lithium komt uit de nieuwe BRICS-groep. Mochten er in de toekomst geopolitieke spanningen ontstaan tussen het westen en de BRICS-landen dan valt niet uit te sluiten dat grondstoffen worden ingezet als geopolitiek wapen.

Dat dit een reële mogelijkheid is, bevestigt de relatie tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten. Afgelopen herfst ging de Amerikaanse president Biden naar Saoedi-Arabië om te vragen of het Arabische land meer olie wilde gaan oppompen. De Air Force One, het vliegtuig van de president, had zijn landingsgestel nog niet ingeklapt of Saoedi-Arabië kondigde aan om juist minder olie te zullen oppompen.

De prijzen van grondstoffen zullen in dit scenario stijgen. Niet alleen omdat sommige grondstoffen schaarser zullen worden in het Westen, maar ook omdat overal de handel dunner wordt. Dit betekent dat de markten sneller zullen stijgen, als er een keer een tekort is aan grondstof. Een globaliserende wereld zorgt voor dalende prijzen omdat al de vraag en al het aanbod wordt gebundeld, als de wereld deglobaliseert dan zullen de prijzen stijgen. Zelfs als de wereldwijde vraag en aanbod naar grondstoffen gelijk blijft.

 

HSBC MSCI Indonesia UCITS ETF Acc LU1900065811 Kopen
WisdomTree Nickel GB00B15KY211 Kopen
iShares Diversified Commodity Swap ETF GB00B15KXQ89 Kopen
iShares Physical Gold IE00B4ND3602 Kopen
WisdomTree Physical Silver JE00B1VS3333 Kopen
WisdomTree Physical Platinum JE00B1VS2W53 Kopen
WisdomTree Coffee  GB00B15KXP72 Verkopen
WisdomTree Grains  GB00B15KYL00 Verkopen
WisdomTree Copper ETF GB00B15KXQ89 Verkopen

 

De auteur heeft een positie in HSBC MSCI Indonesia UCITS ETF Acc, WisdomTree Nickel, iShares Diversified Commodity Swap ETF, iShares Physical Gold en WisdomTree Physical Silver

Alert

Selecteer de onderwerpen waarover u een Beleggers Belangen alert wilt ontvangen. Uw selectie wordt direct bewaard en kunt u op ieder moment zelf aanpassen.

Verder lezen?

Blijf dagelijks op de hoogte van het laatste beleggingsnieuws. Ontdek Beleggers Belangen nu vanaf €10,75 per maand. Bent u nieuw en wilt u eerst meer informatie? Klik dan hier! 

 Bekijk onze abonnementen hier!
Meer uitleg over inloggen? Lees de FAQ