Updates

Aandelen Nederland

ABN Amro

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Euronext

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Walmart

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Home Depot

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

BS Group

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Boskalis Westminster

Advies
kopen
Aandelen Nederland

OCI

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Allianz

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Pharming

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Walt Disney

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Aegon

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Ahold Delhaize

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Alfen

Advies
houden
Aandelen Nederland

Galapagos

Advies
kopen
Aandelen Nederland

AMG

Advies
houden
Aandelen Nederland

PostNL

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Just Eat Takeaway

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Aperam

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ArcelorMittal

Advies
houden
Aandelen Nederland

Vastned Retail

Advies
houden

Updates

Aandelen Nederland

ABN Amro

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Euronext

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Walmart

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Home Depot

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

BS Group

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Boskalis Westminster

Advies
kopen
Aandelen Nederland

OCI

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Allianz

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Pharming

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Walt Disney

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Aegon

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Ahold Delhaize

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Alfen

Advies
houden
Aandelen Nederland

Galapagos

Advies
kopen
Aandelen Nederland

AMG

Advies
houden
Aandelen Nederland

PostNL

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Just Eat Takeaway

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Aperam

Advies
kopen
Aandelen Nederland

ArcelorMittal

Advies
houden
Aandelen Nederland

Vastned Retail

Advies
houden

Deglobalisering zet door | Tijd voor radicale koerswijzigingen

0 0 Leestijd ongeveer

Als de oorlog in Oekraïne iets duidelijk maakt, dan is het dat de wereld in een periode van deglobalisering zit. Dat is geen fenomeen dat zo weer even overwaait en dus gaan veel posities op de schop.

Wie na de Russische bezetting van Georgië in 2008 en de inname van de Krim in 2014 nog niet wakker was, is dat door de oorlog in Oekraïne zeker wel. Geopolitiek is terug en het is nu duidelijk dat de globalisering in 2008 heeft gepiekt en sindsdien bezig is met een teruggang. In dit artikel bekijken we wat de gevolgen zijn als landen minder met elkaar gaan samenwerken. Wij belichten in het bijzonder de koopadviezen op Chinese, Russische en Turkse beleggingen die wij in de afgelopen jaren hebben gegeven.

Deglobalisering brengt onveiligheid en tegenspoed. Niemand heeft dit ooit beter verwoord dan de Franse filosoof Frédéric Bastiat die 200 jaar geleden zei: ‘Als goederen de grens niet passeren, zullen soldaten dat doen.’ Als we het omdraaien: globalisering zorgt voor veiligheid en voorspoed.

De geschiedenis bewijst dat beide kanten van de medaille kloppen. Tussen 1800 en 1910 gingen landen steeds meer met elkaar samenwerken, met als gevolg dat de wereldhandel sterk toenam. Als elk land zich op zijn specialiteit richt, dan worden producten beter en goedkoper en is iedereen beter af. Als landen alles zelf willen doen, worden producten minder goed en duurder en is de hele wereld slechter af.

Export als maatstaf


Dit samenwerken valt te meten door te kijken naar welk percentage van de wereldeconomie bestaat uit export. In 1800 was dit afgerond 1% en in 1910 was dit sterk opgelopen tot 15%. Tussen 1910 en 1945 gingen landen steeds minder met elkaar samenwerken. Het was de eerste periode van grote teruggang van de handel tussen landen. Het percentage van de wereldhandel dat uit export bestond daalde van 15% naar 5%. Het is dan ook niet toevallig dat juist in deze periode twee wereldoorlogen zijn uitgevochten.

In 1973 was het percentage export van de wereldhandel weer terug op 15%. De wereld was in 63 jaar tijd door een diep dal gegaan en weer volledig hersteld. Vanaf 1973 verdubbelde de globalisering in 35 jaar ruim tot een piek van 31% in 2008.

Dat was het jaar dat er onrust op het toneel kwam, ten eerste op het vlak van geopolitiek. Tijdens een NAVO-overleg in Boekarest verwelkomde het bondgenootschap ‘de Euro-Atlantische ambities van Oekraïne en Georgië om lid te worden’.

Het gevolg was dat het Russische leger zo goed als meteen Georgië introk. Maar ook economisch was er een piek: vanaf begin 2009 begonnen meerdere landen de geldpers in te zetten om hun eigen munt naar beneden te krijgen en zo de export een boost te geven. Elkaar proberen af te troeven door je eigen valuta in waarde te laten dalen heeft op de lange termijn alleen maar verliezers.

In de afgelopen 14 jaar heeft per saldo deglobalisering plaatsgevonden en het percentage van de wereldhandel dat export vertegenwoordigt, is inmiddels gedaald van 31% tot 26,4%. Het bekendste voorbeeld uit de afgelopen jaren van hoe de wereldhandel in de verdrukking kwam, was uiteraard de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China die in 2018 begon, maar er zijn legio andere voorbeelden te noemen.

Europa, dat vaak bekend staat als regio die samenwerking tussen landen wil bevorderen, doet ook een duit in het zakje. Kijk naar hoe Europa omgaat met de financiële markten. ETF’s die genoteerd zijn in de Verenigde Staten zijn bijvoorbeeld niet alleen beter dan Europese ETF’s; ze zijn ook nog een stuk goedkoper. Europa tuigde een hele kerstboom op vol met regels, waardoor de meeste aanbieders geen moeite wilden doen om de beleggingsproducten voor de Europese markt te behouden.

Deglobalisering


Na 14 jaar van deglobalisering mag duidelijk zijn dat dit geen stapje terug is om daarna weer een paar stappen vooruit te doen. Dit is pas de tweede keer in de afgelopen honderden jaren dat de wereld dit meemaakt. Volgens de theorie van de Franse filosoof Bastiat neemt het risico op militaire conflicten toe en zal dit risico de komende jaren alleen maar verder toenemen.

Veel landen hebben al aangekondigd dat ze meer producten zelf willen maken in plaats van ze te importeren uit het buitenland. De bekendste voorbeelden zijn computerchips of medische producten.

En de wereld wil ook af van de dollar als valutareserve. In 1944 heeft de wereld afgesproken dat de dollar de reservemunt is en dat alle handel zal worden afgerekend in dollars. De Verenigde Staten hebben heeft daardoor de optie om een land af te sluiten van dollars. Dollars worden immers aangehouden in staatsobligaties en staatsobligaties zijn in beslag te nemen omdat die weer worden aangehouden bij banken.

Met sancties tegen de centrale bank van Rusland heeft de VS van deze optie gebruikt gemaakt en heeft het een paar honderd miljard dollar van de Russen afgepakt. Reken maar dat geen enkel land het risico wil lopen om de volgende te worden die wordt buitengesloten door de Amerikanen. Er zal een parallelle reservevaluta komen die de concurrentie zal aangaan met de dollar. Rusland gaf afgelopen week de aftrap door te zeggen dat het vanaf volgende week geen dollars meer wil hebben voor zijn aardgas maar roebels.

Afhankelijkheid en concurrentie

De Verenigde Staten kunnen keihard zijn tegen de Russen omdat ze voldoende energie zelf opwekken, maar landen als India en Brazilië zijn afhankelijk van Rusland, dat het land is met de meeste bewezen grondstoffenreserves.

Meerdere ‘groepen landen’ landen zullen met elkaar gaan concurreren en dat moet wel leiden tot nog meer deglobalisering. Dit betekent daarnaast dat het Westen misschien toegang gaat verliezen tot groepen opkomende markten waarvan we altijd dachten er in de toekomst veel naar te kunnen exporteren, omdat ze een sterk toenemende middenklasse hebben.

Ik ben trouwens niet de enige die er zo over denkt. Ook Fed-lid Bullard zegt dat de Russische agressiviteit leidt tot meer fragmentatie en minder globalisering.

Sommige landen hebben het oplopende risico van de afgelopen 14 jaar compleet gemist. Duitsland is hiervan een goed voorbeeld. Onze oosterburen hebben al hun kerncentrales uitgeschakeld en volgens minister van Economische Zaken Robert Habeck komt  50% van de steenkolen, 55% van het aardgas en 35% van de olie die Duitsland gebruikt uit Rusland.

De stijgende energieprijzen door de oorlog in Oekraïne hebben de Duitse economie harde klappen toegebracht. BASF meldde bijvoorbeeld dat in het laatste kwartaal de energierekening €1,5 mrd hoger uitkwam dan het kwartaal ervoor. In Duitsland is wel het besef gekomen dat dingen anders moeten en met de Duitse aandelen komt het wel weer goed.

China


Of het met China goed komt is een stuk onduidelijker. Reken maar dat niemand ter wereld sinds 2008 de situatie omtrent Georgië en Oekraïne zo goed volgt als de Chinezen. Zij zien Taiwan immers als een afvallige provincie die desnoods met geweld moet worden herenigd met het moederland. Het zal niet binnenkort gebeuren, maar de kans is zeker aanwezig dat er sancties komen tegen de Chinezen omdat ze bijvoorbeeld Russisch gas blijven kopen. Dat kan voor China een uitgelezen moment zijn om Taiwan binnen te vallen.

Dit is niet de enige reden dat ik mij steeds meer zorgen maak om Chinese aandelen. De vrijheid in het land neemt steeds meer af en de wet beschermt niet bedrijven, maar de overheid. De Chinese president Xi Jinping besloot vorig jaar dat beursgenoteerde educatiebedrijven hun activiteiten op basis van non-profit moesten gaan uitvoeren. Een snellere manier om aandeelhouderswaarde te vernietigen bestaat niet.

Het Amerikaanse Cato Institute publiceert jaarlijks de Human Freedom Index. Dit is een index op basis van 82 verschillende indicatoren die lopen van wettelijke bescherming van bedrijven en burgers tot veiligheid. China staat op plek 148 van de 162 landen die het instituut volgt.

Charlie Munger, de rechterhand van de beste belegger van de afgelopen eeuw Warren Buffett, werd onlangs gevraagd waarom hij via The Daily Company in Alibaba zit en Berkshire Hathaway niet. Zijn antwoord was dat ze alleen posities innemen als ze er beiden 100% achter staan en Buffett vindt de risico’s te hoog.

Dit is ook niet zo verrassend want Buffett gaat zoals bekend elk risico uit de weg. Die strategie heeft hem tussen 1964 en 2022 een rendement opgeleverd van 3,6mln%. De S&P500 zit inclusief het opnieuw investeren van de dividend op 30.000%.

Waardering

Ik denk nog steeds dat de kans het grootst is dat Chinese aandelen de komende 10 jaar een hoger rendement zullen behalen dan westerse. De waarderingen zijn een stuk lager en de groei is een stuk hoger. Er is echter ook een kans dat het helemaal mis gaat en dan kunnen de rendementen dramatisch zijn. Dit is te vergelijken met één ronde Russische roulette. De kans om te winnen is dan ⅚ of 83%, maar als de speler verliest dan is het ook meteen klaar.

In 1949 was de Chinese beurs de tweede beurs op de wereld waar alle aandelen plots naar 0 gingen. De Russische beurs was in 1917 de eerste. Ik heb geen idee wat er allemaal in China gaat gebeuren en er zijn bovendien genoeg kansen om in het westen geld te verdienen.

Daarom neem ik afscheid van meerdere posities in Rusland, China en Turkije die ik in de afgelopen jaren heb geadviseerd en die in de problemen zijn gekomen of naar mijn mening last gaan krijgen.

Europese beleggingen zijn een belangrijk alternatief. In een wereld waarin de risico’s toenemen kan het geen kwaad om meer dicht bij huis te beleggen. Het grote voordeel van Europa levert bovendien de Freedom Index: 12 van de 15 meest vrije landen op de wereld zijn Europese landen.

Advieswijzigingen


Een paar jaar geleden schreef ik in een column dat de wereld aan het deglobaliseren was. Het was mijn verwachting dat dit een langzaam proces zou zijn. In de afgelopen weken heb ik mij gerealiseerd dat het allemaal een stuk sneller gaat dan dat ik dacht. Ik heb tot deze week gewacht met het publiceren van een artikel omdat de heftigste koersstijgingen altijd plaatsvinden in een berenmarkt en afgelopen week was het eindelijk zo ver.

Turkse aandelen zijn uiteindelijk met ruim 20% gestegen vanaf het dieptepunt en Prosus en de Chinese large caps zelfs ruim 30%. Dit zijn relatief mooie prijzen om afscheid mee te nemen van Chinese, Russische en Turkse beleggingen.

Beleggers Belangen Academy

Bij de Beleggers Belangen Academy zijn er drie ijkpersonen die de iShares MSCI Emerging Markets ETF (ISIN: IE00BKM4GZ66) hebben. De gezamenlijke weging van China, Hong Kong en Taiwan is 46,3%. Dit vind ik te hoog en ik verkoop de ETF, die sinds 1 oktober 2016 in de portefeuilles zit, met een winst van 39,0%. De opbrengst breng ik volledig naar iShares MSCI EM ex-China UCITS ETF (IE00BMG6Z448). De weging van 22,9% voor Taiwan is een risico dat ik wil lopen.

De iShares Emerging Markets Dividend ETF (IE00B652H904) kent een gezamenlijke weging van China, Hong Kong en Taiwan van 34,2%. Dit vind ik ook te hoog en deze ETF, ook sinds 1 oktober 2016 in portefeuille, verkoop ik met een winst van 24,4%. De opbrengst gaat volledig naar de SPDR S&P Euro Dividend Aristocrats ETF (IE00B5M1WJ87).

De laatste positie die ik aanpas van de ijkpersonen van de Beleggers Belangen Academy is de iShares J.P. Morgan $ Emerging Markets Bond ETF (IE00B2NPKV68). Deze is sinds 1 oktober 2016 opgelopen met 7,9%. De vervanger is iShares Euro High Yield Corporate Bond ETF (IE00B66F4759).

Grote Chinese bedrijven

Op 14 augustus 2018 tipte ik de iShares China Large Caps ETF (ISIN: IE00B02KXK85). Deze ETF heeft per saldo 9,1% verloren. Deze positie doet het meest pijn om te sluiten.

Grote Chinese bedrijven hebben een koers-winstverhouding van 6 en de cashflow maakt 28,5% uit van de beurswaarde. Dit is extreem goedkoop en wanneer ik zeker wist dat kapitalistische markten hun werk in de toekomst mogen doen dan had ik bijgekocht op deze niveaus. Maar de risico’s van de Chinese overheid vind ik zoals eerder gezegd te hoog.

Prosus

Ik verlaag het advies van het aandeel Prosus van ‘kopen’ naar ‘verkopen’. Dit doet ook pijn omdat het aandeel goedkoop is. De totale beurswaarde van Prosus is €102 mrd en het belang dat het bedrijf heeft in Tencent heeft een waarde van €118 mrd.

De overige belangen van Prosus vertegenwoordigen een waarde van €40 mrd. Dit zou betekenen dat de beurswaarde €168 mrd zou moeten zijn en het impliceert dat de koers van Prosus met 62% kan stijgen voordat het aandeel op fair value noteert.

En dan te bedenken dat Tencent onlangs met 50% gedaald is. Wat de Chinese overheid allemaal gaat bepalen kan ik niet inschatten. Dat brengt risico’s mee die ik niet wil lopen en daarom neem ik ook afscheid van Prosus.

Defensieve portefeuille

In de defensieve portefeuille zit de Vanguard FTSE EM (ISIN: IE00B3VVMM84), de iShares JPMorgan $ Emerging Markets Bond Fund (IE00B2NPKV68) en het Henderson Asian Dividend Fund (LU0264606111).

Deze worden voor de helft vervangen door de iShares MSCI EM ex-China UCITS ETF (IE00BMG6Z448). De andere helft gaat naar cash. Bij de volgende dip koop ik van dit geld waarschijnlijk individuele Europese aandelen.

Vijf favoriete landen

Onder mijn vijf favoriete landen uit de opkomende markten zijn Rusland en Turkije. De iShares MSCI Russia ADR/GDR UCITS ETF USD (ISIN: IE00B5V87390) daalde dit jaar met 82% voordat de handel erin werd stilgelegd.

De handel ligt nog steeds stil, maar Rusland heeft wel de 33 aandelen die in de index (MOEX) zitten weer opgestart. De eerste handelsdag kwam er 25% bij. Zodra de handel in de Russische ETF weer mogelijk is neem ik afscheid van deze positie. De vraag is wanneer dat kan. Het is de verwachting dat in april niet-Russen weer kunnen handelen in Russische aandelen, alleen is nu al bekend dat als de aandelen worden verkocht, het geld in Rusland moet blijven.

Turkije staat 138ste op de Human Freedom Index, tien plekken hoger dan Rusland maar nog altijd in de onderste 25%. Dit betekent dat ik ook afscheid neem van de iShares MSCI Turkey UCITS ETF (ISIN: IE00B1FZS574). Het verlies sinds 17 maart is 12,9%.

De opbrengst van deze twee beleggingen zal gaan naar De iShares MSCI India UCITS ETF IE00BZCQB185), De iShares MSCI Mexico Capped UCITS ETF (IE00B5WHFQ43) en De iShares MSCI Poland UCITS ETF (IE00B4M7GH52).

 

Alert

Selecteer de onderwerpen waarover u een Beleggers Belangen alert wilt ontvangen. Uw selectie wordt direct bewaard en kunt u op ieder moment zelf aanpassen.

Verder lezen?

Blijf dagelijks op de hoogte van het laatste beleggingsnieuws. Ontdek Beleggers Belangen nu vanaf €14,50 per maand. Bent u nieuw en wilt u eerst meer informatie? Klik dan hier! 

 Bekijk onze abonnementen hier!