Trading is gevaarlijk

De twee belangrijkste beleggingslessen zijn spreiding en 'rebalancing'. De grote vraag is waarom zoveel beleggers ze maar niet willen leren. Psychologie speelt een belangrijke rol. We zetten aan aantal belangrijke psychologische 'biases' op een rijtje.

In mijn column van 4 januari dit jaar beschreef ik hoe spreiding en rebalancing u als belegger hadden kunnen behoeden voor een verlies in de moeilijke beleggingstijd van de laatste anderhalve decennium. Over de optimale rebalancingfrequentie gaan we het later nog hebben. De vraag die ik nu centraal wil stellen is waarom beleggers de simpele lessen van beleggen maar niet in praktijk willen brengen.

Bij de beantwoording van deze vraag moeten we te rade gaan bij de 'behavioural finance', een wetenschap die vooral in de jaren tachtig is opgekomen om te verklaren waarom wij geen rationeel calculerende mensen zijn, in tegenstelling tot wat veel wetenschappers in de decennia daarvoor wel altijd dachten, maar dat we veel beslissingen op basis van emoties nemen. En dat is niet altijd goed voor het rendement, zo blijkt

Overigens, hoe weet ik zo zeker dat de meeste beleggers geld verliezen? Hierover zijn verschillende wetenschappelijke studies gedaan. Bekend in Nederland is wellicht de studie die professor Pennings van de Universiteit van Maastricht onder de cliënten van Alex uitvoerde. Hieruit kwam naar voren dat 90% van de doe-het-zelf-beleggers geld verloor. En dan hebben we het niet over 'underperformance' ten opzichte van de markt, maar over echt geld verliezen!

Er zijn meer van dit soort studies gedaan. In een wetenschappelijk studie. getiteld 'Just How Much Do Individual Investors Lose By Trader' rekenden Barber e.a. uit dat particuliere beleggers in Taiwan 3,8 procentpunten verloren door foutieve beleggingsbeslissingen in de periode 1995-1999. Dat verlies was gelijk aan 2,2% van het bbp van Taiwan per jaar! Ongelofelijk? Nou, wellicht toch minder dan u nu denkt.

Er zijn talloze emotionele 'biases' (geaardheden/neigingen) beschreven die beleggers parten spelen. Er zijn hierover genoeg leuke boeken geschreven. Op onze site heb ik een samenvatting van een van de leukste en leerzaamste boeken over dit onderwerp geplaatst. De basisstelling van dit boek is dat het menselijke brein nog basisstructuren bevat uit de oertijd. En dat die structuren ons in de weg staan om de financiële markten geld te kunnen verdienen.

Een van de allergrootste problemen waar mensen mee kampen is het 'automatisch vluchtgedrag bij onraad'. Dat is in veel gevallen een goed automatisme (brand bijvoorbeeld), maar bij financiële markten kan het in sommige gevallen juist de moeite lonen in te stappen als iedereen wegvlucht. U kunt dan goedkoop instappen. Een van de emoties die in de studie onder Taiwanese beleggers als probleem naar voren kwam was overmoed.

Overmoed (of denken dat je beter bent dan gemiddeld) leidt vaak tot te risicovolle beslissingen, of tot te vaak handelen, waardoor transactiekosten het rendement om zeep helpen. Uit een studie onder de cliënten van Alex bleek dat vrouwen beter (of liever minder slechtere) beleggers zijn, omdat ze minder last hadden van overmoed en minder transacties uitvoerden. Voorzichtigheid en lagere transactiekosten betaalden zich uiteindelijk uit.

Toen ik laatst met iemand in discussie ging over de menselijke valkuilen bij beleggen werd mij tegengeworpen dat beleggers waarschijnlijk nu minder verlies zouden maken omdat er via internet steeds meer 'tools' ter beschikking komen. Juist ja, de veel geprezen 'empowerment of the people', die internet brengt. BinckBank maakt bijvoorbeeld op de televisie reclame over de 'rendementsboosters' die hun cliënten allemaal ter beschikking staan om het nog beter te kunnen doen.

Uit een wetenschappelijke studie uitgevoerd door Barber en Odean genaamd 'Online Investors: Do the Slow Die First?' bleek echter dat beleggers die online gingen handelen gemiddeld genomen beduidend slechter gingen presteren. Een conclusie uit de studie luidde: 'Zij die switchten naar een onlineplatform en die het voorheen gemiddeld 2% beter deden dan de markt, gingen het daarna online 3% slechter doen, door meer, speculatiever en minder winstgevend te handelen.'

De redenen hiervoor hadden Barber en Odean al eerder beschreven in een andere studie onder de veelzeggende titel: 'Trading is Hazardous to Your Wealth', namelijk 'overtrading' en overmoedigheid. Hoe ontstaan overtrading en overmoedigheid eigenlijk? Hier komen de 'behavioural biases' weer om de hoek kijken, meer specifiek de 'self-attribution', 'illusion of knowledge' en de 'illusion of control' biases.

De laatste twee biases ontstaan vooral doordat mensen steeds meer informatie en tools ter beschikking krijgen, waardoor ze denken dat ze meer weten en dat ze betere controle krijgen over hun prestaties. Natuurlijk willen doe-het-zelf-platforms u doen geloven dat u alle belangrijke informatie en alle slimme tools ter beschikking moet hebben en dat u snel en vooral veel op allerlei beleggingskansen in moet springen en winst te maken. De vraag is wie daar echt bij gebaat is: u of het onlineplatform?

Harry Geels is directeur Research en partner bij Inmaxxa Vermogensbeheer in Naarden. Daarnaast is hij hoofdredacteur van Traders Club Magazine (TCM). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn persoonlijke mening weer.

LEES OOK

Gevaarlijke grafieken

De zin en onzin van tradingsystemen

Aandelenmarkten worden gevaarlijk