Updates

Aandelen Nederland

Acomo

Advies
kopen
Aandelen Nederland

SBM Offshore

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Altice Europe

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Curetis

Advies
houden
Aandelen Nederland

ArcelorMittal

Advies
houden
Aandelen Nederland

SIF

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Siemens

Advies
kopen

Updates

Aandelen Nederland

Acomo

Advies
kopen
Aandelen Nederland

SBM Offshore

Advies
kopen
Aandelen Nederland

Altice Europe

Advies
verkopen
Aandelen Nederland

Curetis

Advies
houden
Aandelen Nederland

ArcelorMittal

Advies
houden
Aandelen Nederland

SIF

Advies
houden
Aandelen Internationaal

Siemens

Advies
kopen
Opinie Michiel Pekelharing, 26 jan 2018 09:15

Waar moet ik op letten bij securities lending?

0 0 Leestijd ongeveer

Psssst, aandeeltje lenen? Het tegen een vergoeding uitlenen van effecten komt heel vaak voor in de financiële wereld. Als particuliere belegger is het zaak om goed te kijken of de beloning het risico waard is.

Het is tegenwoordig de gewoonste zaak ter wereld om bezittingen tegen een betaling beschikbaar te stellen aan andere mensen. Voorbeelden zijn het tijdelijk verhuren van woonruimte via Airbnb of het uitlenen van de auto via SnappCar. In de financiële wereld is het al decennialang gebruikelijk om aandelen, obligaties of effecten voor een kleine vergoeding beschikbaar te stellen aan andere partijen. Dat wordt ook wel ‘securities lending’ genoemd.

Beleggers kunnen allerlei redenen hebben om effecten te lenen. Soms willen ze positie kiezen voor een koersdaling. Ze gaan ‘short’ door de aandelen te verkopen in de hoop dat ze die tegen een lagere prijs kunnen terugkopen. Ook maken professionele handelaren, zoals market makers, gebruik van deze mogelijkheid om de handel zo vlot mogelijk te laten verlopen.

Hieronder een stappenplan voor wie overweegt zijn effecten uit te lenen.

Stap 1: Kijk of uw effecten worden uitgeleend

Veel partijen zien het uitlenen van stukken als aantrekkelijke extra inkomstenbron van de beleggingsportefeuille. Het wereldwijde aanbod van instrumenten voor securities lending komt op ongeveer $15 bln, maar daarvan is ongeveer $2 bln daadwerkelijk in andere handen.

Particuliere beleggers kunnen op verschillende manieren te maken krijgen met securities lending. Het komt vaak voor dat beleggingsfondsen of ETF’s een deel van de effecten in hun portefeuille uitlenen. Daarnaast zijn er verschillende brokers die op dit vlak actief zijn. Een voorbeeld is Binck, dat haar klanten sinds enkele maanden de keuze biedt hun stukken al dan niet uit te lenen.

Als belegger merk je overigens weinig van securities lending. Je kunt bij brokers gewoon in aandelen handelen zonder dat er problemen ontstaan als daar uitgeleende stukken bij zitten. Datzelfde geldt voor beleggingsfondsen en ETF’s: je kunt in- en uitstappen zonder dat securities lending een struikelblok vormt.

Buiten de schijnwerpers
Securities lending krijgt langzaam maar zeker meer aandacht in de beleggingswereld. Het uitblijven van grote tegenvallers is een belangrijke reden voor de relatieve onbekendheid van het fenomeen. BlackRock – de grootste vermogensbeheerder ter wereld – past securities lending sinds 1981 toe. Sindsdien heeft het elke maand een positieve bijdrage geleverd aan de fondsen waarbij aandelen worden uitgeleend. In die periode is het drie keer voorgekomen dat een tegenpartij niet aan de verplichtingen kon voldoen. Telkens was het onderpand voldoende om de schade voor BlackRock te compenseren.

 

Stap 2: Zoek uit welke bescherming je hebt

Wie effecten uitleent, loopt het risico dat de tegenpartij er niet in slaagt om de stukken terug te geven. Bijvoorbeeld omdat een partij in financiële problemen komt of omdat de handel in de effecten volledig opdroogt. Instellingen kunnen zich echter op verschillende manieren tegen dit gevaar beschermen. In de eerste plaats moet er altijd een onderpand worden aangehouden. In de Verenigde Staten is de waarde minimaal 102% van de uitgeleende effecten en in Europa zelfs 105%. Meestal bestaat dat onderpand uit liquide aandelen of (staats)obligaties.

Het verkopen van het onderpand en het uitkeren aan de uitlenende partij kost vaak wat tijd. Hierdoor is er een gevaar dat de uitgekeerde waarde wat lager kan zijn dan de beurswaarde van de uitgeleende stukken. Het is dan ook verstandig om te kijken hoe partijen omspringen met het tegenpartijrisico. Beleggingsinstellingen die hoge eisen stellen aan (de kredietwaardigheid van) hun handelspartners, hebben een duidelijk streepje voor.

Stap 3: Kijk waar de vergoeding terecht komt

Voor het uitlenen van effecten ontvangen beleggingsinstellingen een vergoeding. In een normaal beursklimaat is dat meestal 0,2 à 0,3% van de waarde, maar dat kan in uitzonderlijke gevallen oplopen tot 1% of meer. In veel gevallen maakt een partij duidelijk waar deze inkomsten terecht komen. Bijna altijd worden die voor een deel doorgegeven aan beleggers. Soms gebeurt dat rechtstreeks in de vorm een vergoeding, soms in de vorm van lagere kosten.

Dit verklaart waarom sommige ETF’s niet of nauwelijks kosten in rekening brengen. Bij brokers kan hetzelfde onderscheid gemaakt worden. Binck geeft een deel van de opbrengsten aan de klant, DeGiro kiest juist voor zo laag mogelijke tarieven

Stap 4: Beoordeel of de beloning opweegt tegen het risico

De laatste stap is om af te wegen of het extra rendement van securities lending opweegt tegen de risico’s. In sommige gevallen is dat vrij eenvoudig tegen elkaar af te zetten. Bij brokers komt het neer op de vraag of de uitleen-inkomsten of lage kosten het risico waard zijn. In andere gevallen ligt dit echter aanzienlijk lastiger.

Heel vaak hebben fonds- en ETF-huizen richtlijnen over het percentage van de portefeuille dat uitgeleend mag worden. Daaruit wordt echter niet duidelijk hoe hoog het percentage voor een individueel product is. In het jaarverslag wordt dat wel vermeld, maar dat is uiteraard slechts een momentopname. De daadwerkelijke blootstelling aan securities lending verandert voortdurend. Hoewel partijen zoals Morningstar pleiten voor meer openheid en een uniforme berichtgeving hierover, is daarvoor in de beleggingswereld nog weinig animo.

Obligaties uitlenen
Het uitlenen van obligaties is nog populairder dan het uitlenen van aandelen. Volgens de International Securities Lending Organisation (ISLA) stond vorig jaar op de gemiddelde beursdag circa $800 mrd aan staatsleningen uitgeleend.
Negatieve rente
De extreem lage rente van deze tijd speelt een belangrijke rol bij het uitlenen van obligaties. Als de rente op een lening negatief is, moet de instelling die de obligatie uitleent zelfs rente betalen aan de tegenpartij.
Onderpand
Het onderpand bij securities lending kan uit allerlei verschillende beleggingen bestaan. Vorig jaar ging het gemiddeld om 48% aandelen, 42% staatsleningen en 10% bedrijfsobligaties en overige beleggingen.
Stem kwijt
Wie zijn aandelen uitleent via securities lending, behoudt het economische eigendom. Het juridische eigendom wordt tijdens de uitleenperiode wel overgedragen. Dit betekent dat een belegger zijn stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen kwijt is. Uit verschillende studies blijkt dat activistische beleggers soms aandelen lenen om hun stem duidelijker te laten horen: vote buying.
Nepdividend
Een ander gevolg van het overdragen van het juridisch eigendom is dat een belegger ook geen recht meer heeft op dividend. Dat betekent echter niet dat de dividendinkomsten geheel wegvallen. De partij die de aandelen leent, maakt ter compensatie een zogeheten manufactured dividend over. Hiervoor gelden dezelfde fiscale regels als voor een normale dividenduitkering.
Tegenstrijdige belangen
Zelfs bij een mooie vergoeding en een goed afgedekt risico zullen sommige beleggers niet blij zijn met securities lending. De partij die de effecten leent, speculeert mogelijk op koersdaling. Beleggers helpen zo indirect de waarde van hun eigen investeringen te drukken. In werkelijkheid vormen short-sellers slechts een klein deel van de tegenpartijen bij securities lending.
Short squeeze
Een gevaar van short gaan is dat het soms heel lastig is om de stukken weer terug te kopen. Zo ging het aandeel Porsche in 2008 binnen enkele dagen van €200 naar €1000. In het register netto shortposities op de website van de AFM kunnen beleggers zien hoe groot de shortpositie in Nederlandse aandelen is.
Specials
De meeste brokers en vermogensbeheerders laten het massasegment links liggen. De vergoedingen voor het uitlenen van zeer liquide aandelen als Apple en Google ligt namelijk heel laag. In plaats daarvan richten ze zich onder meer op mid- en smallcaps, waar de vergoedingen hoger liggen. Het meest lucratief zijn de specials: speciale situaties waarbij de vergoeding kan oplopen tot tientallen procenten per jaar.

Kader: buiten de schijnwerpers

Securities lending krijgt langzaam maar zeker meer aandacht in de beleggingswereld. Het uitblijven van grote tegenvallers is een belangrijke reden voor de relatieve onbekendheid van het fenomeen. BlackRock – de grootste vermogensbeheerder ter wereld – past securities lending sinds 1981 toe. Sindsdien heeft het elke maand een positieve bijdrage geleverd aan de fondsen waarbij aandelen worden uitgeleend. In die periode is het drie keer voorgekomen dat een tegenpartij niet aan de verplichtingen kon voldoen. Telkens was het onderpand voldoende om de schade voor BlackRock te compenseren.

Alert

Selecteer de onderwerpen waarover u een Beleggers Belangen alert wilt ontvangen. Uw selectie wordt direct bewaard en kunt u op ieder moment zelf aanpassen.

Verder lezen?

Blijf dagelijks op de hoogte van het laatste beleggingsnieuws. Ontdek Beleggers Belangen nu vanaf €10,95 per maand. Bent u nieuw en wilt u eerst meer informatie? Klik dan hier! 

 Bekijk onze abonnementen hier!