Proefabonnement

Proefabonnement216x134

Redactieblog

Nieuw gevaar voor aandelen

10-3-2010 14:58:41 Karel Mercx

Beleggingsfondsen zijn in het grootste tempo sinds 18 jaar kasgeld aan het omruilen voor aandelen. Het verleden heeft uitgewezen dat dit vaak op het verkeerde moment gebeurde.

In onderstaande grafiek is duidelijk te zien dat een laag percentage kasgeld overeenkomt met een top in de aandelenmarkt.

kasgeld beleggingsfondsen

De hoeveel kasgeld van de totale portefeuille van beleggingsfondsen was afgelopen februari 3,6%, terwijl het op de bodem in maart 2009 5,7% was. De laatste keer dat het percentage kasgeld zo laag was gebeurde in september 2007.

Dat moment viel samen met de hoogste stand ooit voor de westerse indices (terzijde: ook de AEX was met het dividend herbelegd in 2007 verder dan het in het jaar 2000 het geval was).

In andere periode in de geschiedenis lopen deze twee grootheden ook altijd precies de andere kant op. Hoe komt het dat de fondsbeheerder elke keer dezelfde fout maakt?

Dat komt omdat de beheerders van beleggingsfondsen vaak bang zijn om te veel van de benchmark af te wijken. In vaktermen heet dat "career risk" en de hoeveelheid van de afwijking is te meten met de tracking error.

Tracking error

Een fondsbeheerder wil in een bullmarkt een steeds kleinere tracking error hebben, dus brengt hij het percentage aandelen naar beneden en dat gaat dus ten koste van het kasgeld.

Maar wat zijn de gevolgen als hij bij het bereiken van overwaardering op de beurzen het percentage kasgeld omhoog laat lopen?

Stel dat in dat geval de beurs verder stijgt van overwaardering naar grote overwaardering. Dan gaan de beleggers klagen dat het fonds slechter presteert dan andere fondsen. Met als gevolg dat geld wordt teruggetrokken en verplaatst wordt naar iemand die wel presteert.

Dus probeert hij zo goed mogelijk de index te volgen zodat het "career" risico niet aanwezig is. Het risico op grote dalingen is natuurlijk meer aanwezig dan in perioden dat aandelen goedkoop zijn. Al de grote correcties op de beurzen hebben immers plaatsgevonden vanaf hoge waarderingen.

Die daling is geen risico voor de beheerder, want hij heeft het perfecte antwoord al klaar liggen waar hij zich achter kan verschuilen.

"Markten zijn efficiënt, niemand had het kunnen weten. Kijk maar naar de andere aanbieders van beleggingsfondsen, zij verliezen ook flink."

De fondsbeheerder beweert dan vervolgens dat hij er niks aan kan doen omdat niemand de koersen kan voorspellen.

Daarom zeggen professionele partijen bij het begin van elk jaar: weer een topjaar voor aandelen!

Terwijl er wel redelijk veel goede indicatoren zijn die iets kunnen zeggen over de richting van de beurs op de lange termijn. Naast het percentage kasgeld kan de belegger ook kijken naar het sentiment van de particuliere belegger.

Stemming beleggers

Elke maand doet beurs.nl een onderzoek naar de stemming van de particuliere belegger. In februari zijn beleggers minder optimistisch geworden over 2010 dan in januari.

Dat verrast ons niet, aandelen zijn immers goedkoper geworden. Het blijft een raar fenomeen dat beleggers liever kopen in de jaren 2000 en 2007, dan in 2003 of 2009.

Als wij bovenstaande meenemen dan gaan wij ervan uit dat de toekomst een beurscorrectie gaat brengen.

2010

Ons vooruitzicht voor 2010 was dan ook een flinke daling. Hier gaven wij in december twee redenen voor. De eerste was dat de beurzen duurder waren dan het gemiddelde van de afgelopen 200 jaar. En de tweede reden was het alsmaar toenemende optimisme over de toekomst.

Wil de belegger zijn aandelenbelang in de portefeuille niet terugbrengen of putopties kopen, dan raden wij ondergewaardeerde beleggingsmogelijkheden aan, zoals bijvoorbeeld het Royce Special Equity Fund.

Maar dit wil natuurlijk niet zeggen dat er in 2010 turbulentie komt op de beurzen.

Aandelen kunnen in 2010 van bovengemiddeld geprijsd naar duur gaan en misschien is de kans daarop nog wel het grootst.

Maar zoals Taleb het zo mooi zei in zijn boek Fooled by randomness. "Als er een waarschijnlijkheid is dat de markt met 70% stijgt en 30% daalt dan weet de belegger nog niet wat hij moet doen."

Stel dat het gevolg van een stijgende markt is dat aandelen 1% oplopen en dat het gevolg van een dalende markt is dat aandelen 10% dalen. Dan is de verwachte uitkomst een daling van 2,3%.

verwachting

Ondanks dat de markt in de meeste gevallen zal stijgen verdient de belegger in dit voorbeeld alleen op de lange termijn als hij op dalingen speculeert.

Over de waarschijnlijkheid en de uitkomst van het jaar 2010 durven wij niets te zeggen. Maar wij weten wel dat de meeste grote dalingen in de geschiedenis hebben plaatsgevonden vanaf een niveau van overwaardering.

Aandelen zijn alles behalve goedkoop nu, u bent dus gewaarschuwd.

In dezelfde serie:

Kans nieuw dieptepunt door roofbouw 24 februari)
Puts voor de modelportefeuille (22 februari)
Toename angst op 19 maands hoogtepunt (25 januari)
Griekenland verslechtert snel (22 januari)
VS is één groot IJsland (22 januari)
2010: een gevaarlijk jaar (13 januari)
Beurscorrectie komt eraan (24 december)

Karel Mercx, 10 maart 2010

Reacties

chris woensdag 10 maart 2010 17:10

Onzinnig verhaal om mensen bang te maken. Eerst zijn in 2008 de koersen van goede bedrijven te sterk gedaald door het effect van de onheilsprofeten, in 2009 volgde een flink herstel, maar we zijn nog steeds niet op hetzelfde niveau als voor de "crisis", die in feite veroorzaakt is door de onheilsprofeten (slechts 6% van de amerikanen had problemen met hun hypotheek voordat dat stelletje negatievelingen iedereen bang ging maken waardoor de burger (notabene ook in Ned.) stopte met uitgeven en bedrijven daardoor geraakt werden), dus er is nog een flinke stijgingspotentie over.

Karel Mercx woensdag 10 maart 2010 17:46

Beste Chris, surf eens naar het artikel van 24 december en kijk naar het onderste plaatje. Kijk dan naar de afgelopen 200 jaar in het zelfde plaatje en zoek naar perioden dat belegger een dergelijke hoeveelheid geld wilde betalen voor het zelfde stukje winst. Dan zie je dat de mate van overwaardering in 2007 echt bijzonder is.

De conclusie dat de beurzen gaan stijgen, omdat ze nog niet de extreme overwaardering bereikt heeft van voor de crisis is een gevaarlijke gedachte. Het kan, maar ik denk dat je een fout maakt door te denken dat deze standen op de borden hebben gestaan en daardoor “normaal” zouden zijn.

jan woensdag 10 maart 2010 17:47

Zolang het dividendrendement van uitstekende ondernemingen als shell, kpn en unilever en zo kan ik er nog wel een aantal noemen 2 x zo hoog is als op een spaarrekening of obligatie is er van overwaardering absoluut geen sprake en kan er nog wel 30 % bij

Karel Mercx woensdag 10 maart 2010 18:01

Beste jan, het voordeel van beoordelen aan de hand van winsten is dat het van de ene extreem naar de andere extreem gaat. Een voorbeeld:

Bedrijven zijn heel winstgevend. Veel nieuwe bedrijven ontstaan in zo’n klimaat. De winst staat onderdruk omdat er meer bedrijven zijn. Maar omdat het nog steeds winstgevend is starten nog steeds nieuwe bedrijven. De winst staat nog verder onder druk. Totdat de druk zo hoog is dat er bedrijven omvallen. Dan wordt de winstmarge weer groter van de bedrijven die overleven en zo gaat de slinger heen en weer en elke keer weer terugkerend naar het gemiddelde.

Als de dividendgrafiek wordt gemaakt dan zie je dat in het dividend geen slinger te vinden is die van de ene naar de andere kant gaat waardoor de algemene aandelenmarkt moeilijk te waarderen valt als alleen naar het dividend gekeken wordt.

Ik zal er binnenkort een grafiek van het historische dividend plaatsen op Beleggers Belangen.

Piet woensdag 10 maart 2010 19:06

Wow de crisis is begonnen door onheilsprofeten.....

Ongelooflijke conclusie, volgens mij heeft de crisis veel meer oorzaken gehad.

Karel Mercx woensdag 10 maart 2010 19:17

Wie de crisis heeft veroorzaakt is een vraag die niet bij mijn belangrijkste vragen hoort als ik met beleggen bezig ben.

Ik wil weten hoeveel “bedrijf” ik kan kopen voor mijn geld. En stel dat het met korting is, dan vind ik het interessant en als er premie is, dan vind ik het niet interessant.

De staat van de economie komt pas vele vragen later en de schuldige van de crisis staat nog lager op mijn lijstje.

Als iemand die geïnteresseerd is in de wereld is het wel interessant en dan ben ik het met Piet eens dat er meerdere oorzaken zijn.

gerardvanderleeuw woensdag 10 maart 2010 20:16

Er zijn altijd meerdere oorzaken, maar de analyse van die oorzaken en gevolgen is ook altijd moeilijk, zeker voor ons die er bovenop zitten. Daarom: er eryrn het niet, speculeren blijft speculeren en de onderliggende krachten zijn pas na jaren zichtbaar en te begrijpen. Bovendien: beleggen is en blijft speculeren. Anders moet je een een oude sok nemen, of een spaarbankboekje. (Een verstandig mens doet uiteraard alle drie). G

Karel woensdag 10 maart 2010 20:36

De simpele particuliere belegger kent maar een paar beleggingsmogelijkheden. Dat zijn spaargeld, aandelen of in aandelenfondsen of in obligaties. Maak je keuze zou ik zeggen. En waar kom je dan uit? Bovendien behoudens dat het aandeel van een bedrijf betreft dat failliet gaat, is een aandeel jouw eigendom. En ook het spaargeld is niet meer zo zeker als we nu weten. Ja, ja, het dividend is meer dan de spaarrente én de kans op koersstijging maakt dat het interessant is. Kun je van de obligaties niet zeggen, zeker nadat de NL banken én vermogensbeheerders als een kip zonder kop de Lehman Bros produkten ons in de maag hebben gesplitst om reden van de bonus van de trader. En dat is nog steeds onbestraft gebleven. Geen goede financiële bijsluiter bij het produkt én er wel voor beloond worden voor dat inferieure produkt dat niet getoetst is op waarde door de riskmanagers van onze oh zo kundige financials en pensioenverzekeraars. De AFM en de DNB houden toezicht op kinderen bij de financials. Het zijn inderdaad kinderen omdat ze niet eens een verantwoordelijk beleid kunnen uitvoeren. Ze willen op tijd hun snoepje maar verantwoordelijkheid dragen voor de staatschuld van € 35 miljard in NL. Ho maar. Bos bedankt voor je hulp kan er nog niet eens vanaf, de kinderen zeuren over de voorwaarden die Bos en de EU hebben opgelegd. Verwende nesten. BAH. En het snoepje komt er weer aan in 2011, hé Jantje. Eerst de vaste salarissen opschroeven en dan de code banken van toepassing verklaren. Ratten besturen onze financials op een scrupuleuze wijze. Extreem kapitalisten in optima forma. Gelukkig worden we bediend op lage transactiekosten voor de handel in aandelen. Kunnen we wat mee.
Nee, ook BB is veel te lief geweest voor de sufferds die veel een veel te veel verdienen bij de financials. Maar ja, een financiële dienstverlener zal zich niet in zijn staart bijten. En zo gebeurde dat ook bij de toekenning van de niet verdiende bonus tijdens de jaarvergadering van de Shell in 2009. Jeroentje van de Veer loog over de olievoorraden maar kreeg toch zijn bonus voor het niet halen van zijn target. Dankzij de financiële vrinden in het financiële wereldje. De ene dienst is hopelijk de andere waard, gokt de ja-knikker op de AVA.
Welterusten spaarder, slaap lekker financial tiller.

Nieuwe reactie