Wat 2009 u had moeten brengen

Het jaar 2009 is zeer onstuimig geweest. Per saldo hebben we een goed jaar gehad, maar zo zag het er in het begin helemaal niet naar uit. Onze AEX begon op 243 en zakte in maart naar een dieptepunt 195. Er heerste grote paniek. Het hele financiële systeem zou op instorten staan.

Daarna kwam een krachtig herstel. Eind juni, de eerste week van juli viel de markt weer flink terug, tijdens een eerste serieuze correctie in de opwaartse trend die in maart was gestart. Ik ging er bij deze correctie van uit, dat dit de rechterkant van een omgekeerde hoofd-en-schoudersformatie zou worden. In een column van 25 juni schreef ik dat dit patroon een ideaal bullscenario zou kunnen worden.

Halverwege juli werd het bekende bodempatroon inderdaad voltooid en stoomde de aandelenmarkten opnieuw hard omhoog. Het koersdoel dat de omgekeerde hoofd-en-schoudersformatie ons in het vooruitzicht stelde, te weten 245 punten, is, na een (zijwaartse) correctie in de maanden oktober, november en begin december, zo goed als gehaald.

Het plaatje over 2009 ziet er uiteindelijk mooi uit. Maar schijn bedriegt. Er zijn ware veldslagen tussen bears en bulls geweest. Het eerste kwartaal was, zoals gezegd, dramatisch en ook bij de correctie van eind juni, begin juli dachten veel analisten dat we opnieuw de bodem van maart zouden testen. Nog steeds is er veel twijfel over de stijgingen en heel wat beleggers staan nog steeds met verbazing, maar ook met spijt, langs de zijlijn.

Het klimaat van 2009 is voor veel actieve beleggers desastreus geweest. Een bekende index voor actieve beleggers is de Barclay CTA Index. Hierin zitten beleggingsfondsen die futures gebruiken om op trends in te spelen. Over 2009 staat deze index op 0,62% (met de nodige survivorship bias), het slechtste jaar sinds 1999. Over waarom veel van dit soort actieve beheerders het slecht hebben gedaan, heb ik al op 25 augustus 2009 een column geschreven. Voor alle duidelijkheid: in het dramatische beleggingsjaar 2008 deden deze actieve strategieën het fantastisch.

Maar wat had u in 2009 nu moeten verdienen? En dan ga ik even uit van een belegger die goed spreidt om de risico's onder controle te houden. Een groot gedeelte van het beleggingsrendement hangt af van hoe groot de allocatie naar actieve strategieën was. Over dit gedeelte was, zoals gezegd, gemiddeld genomen geen of weinig rendement geweest.

Als we kijken naar een goed gespreide portefeuille over verschillende assetcategorieën, dan kan de volgende tabel goed inzicht bieden. In deze tabel staan de rendementen van de belangrijkste assetcategorieën (in dollars) over december, het hele jaar (YTD) en de afgelopen drie jaar. Opkomende markten hebben het fantastisch gedaan: +78,5%, korte staatsleningen hebben in de VS in 2009 het minst opgeleverd: +0,2%.

Opvallend aan deze uitkomsten is dat elke beleggingscategorie (behalve de hier niet genoemde CTA's) goed gepresteerd heeft. Interessant is ook de sterke terugval van veel obligatiecategorieën in december. Foreign Developed Markets Bonds (dus de ontwikkelde obligatiemarkten, exclusief de VS) verloren in december bijvoorbeeld even de helft van het tot dusverre behaalde jaarrendement.

Op de gespreide portefeuille (met neutraal risicoprofiel) staat een totaalrendement van 21,2%. Dit is een rendement zonder rekening te houden met kosten (transactiekosten, beheerkosten en eventuele 'performance fees'). Belangrijk is te melden dat dit een dollarrendement is. Voor een eurobelegger komen we op iets lagere rendementen uit.

Even rekening houdende met kosten en valutaomrekening had een portefeuille met een neutraal risicoprofiel, gespreid over verschillende assetcategorieën, toch wel (minimaal) rond de 17,5% rendement moeten hebben gemaakt. Als u dat over 2009 niet heeft gehaald, wordt het tijd uit te zoeken wat er mis is gegaan.

Let wel, nog even voor alle duidelijkheid: had u in 2009 relatief veel gealloceerd naar actieve CTA-achtige strategieën (zelf of bij externe beheerders), dan moet u dit benchmarkrendement naar beneden bijstellen. In dat geval heeft 2009 weliswaar wat minder gebracht dan verwacht, maar was 2008 weer veel beter geweest (mits u in dat jaar natuurlijk ook min of meer dezelfde allocatie had naar actieve tradingstrategieën).

Opvallend aan deze uitkomsten is dat elke beleggingscategorie (behalve de hier niet genoemde CTA's) goed gepresteerd heeft. Interessant is ook de sterke terugval van veel obligatiecategorieën in december. Foreign Developed Markets Bonds (dus de ontwikkelde obligatiemarkten, exclusief de VS) verloren in december bijvoorbeeld even de helft van het tot dusverre behaalde jaarrendement.

Op de gespreide portefeuille (met neutraal risicoprofiel) staat een totaalrendement van 21,2%. Dit is een rendement zonder rekening te houden met kosten (transactiekosten, beheerkosten en eventuele 'performance fees'). Belangrijk is te melden dat dit een dollarrendement is. Voor een eurobelegger komen we op iets lagere rendementen uit.

Even rekening houdende met kosten en valutaomrekening had een portefeuille met een neutraal risicoprofiel, gespreid over verschillende assetcategorieën, toch wel (minimaal) rond de 17,5% rendement moeten hebben gemaakt. Als u dat over 2009 niet heeft gehaald, wordt het tijd uit te zoeken wat er mis is gegaan.

Let wel, nog even voor alle duidelijkheid: had u in 2009 relatief veel gealloceerd naar actieve CTA-achtige strategieën (zelf of bij externe beheerders), dan moet u dit benchmarkrendement naar beneden bijstellen. In dat geval heeft 2009 weliswaar wat minder gebracht dan verwacht, maar was 2008 weer veel beter geweest (mits u in dat jaar natuurlijk ook min of meer dezelfde allocatie had naar actieve tradingstrategieën).

Harry Geels is directeur Research en partner bij Inmaxxa met kantoor in Naarden (www.inmaxxa.nl). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur Research. Geels heeft op het moment van schrijven geen positie in genoemde fondsen.

Harry Geels