Beleggingsanalfabetisme (2)
Mijn frontale aanval op de mening van vele Nederlanders dat
pensioenfondsen maar eens rustiger moeten beleggen, leverde de
nodige reacties op.
Veel Nederlanders, zo'n 80% wel te verstaan, willen dat
pensioenfondsen rustiger met het geld van hun gepensioneerden
omgaan. Zelfs 26% van de Nederlanders wil dat pensioenfondsen gaan
sparen. Mijn verbazing over deze uitkomsten was zo groot, dat ik
afgelopen woensdag in mijn column sprak van
beleggingsanalfabetisme.
Analfabetisme is een zware term, daar ben ik me terdege van
bewust. Je hoopt altijd dat mensen bepaalde kwalificaties in het
juiste kader - te weten een column waarin je zaken op scherp wil
zetten - kunnen plaatsen. Dat lukt niet altijd, getuige
bijvoorbeeld een reactie van een lezer over mijn suggestie dat
belegginganalfabetisme te maken zou kunnen hebben met onze
Calvinistische aard.
De meeste reacties kwamen erop neer dat ik weliswaar de feiten
sprak, maar dat er ook zoiets is als gevoelens onder de mensen. Er
is zoveel gebeurd de laatste jaren (beurscrises, fraude,
woekerpolissen, hoge bonussen bij de banken) dat de perceptie van
mensen vertroebeld is geraakt. Eigenlijk moeten we het de mensen
niet kwalijk nemen dat ze zo denken over beleggen. Dat is inderdaad
een goed punt.
Een reactie luidde bijvoorbeeld: 'Er is de afgelopen jaren
zoveel gemanipuleerd met geld van beleggers, dat ik mij de angst om
te beleggen, ook als het voor de lange termijn betreft, wel kan
voorstellen. Het is een luxe die niet voor iedereen opgaat…'
Een andere reactie was: ' Ik denk dat een en ander ook wel te
maken heeft met de intransparantie van de financiële sector. Mensen
weten om te beginnen al niet wat er met hun pensioenen gebeurt en
wat het uiteindelijk oplevert. Dat wordt in het duister gelaten.
Pas sinds kort ontstaat de mogelijkheid via internet een inzage te
krijgen, heb ik begrepen… Mensen worden dom gehouden op die
manier'.
Deze lezer vervolgt: 'Door de financiële crisis ontstaat een
voorspelbare reactie natuurlijk. Iedereen is doodsbang geworden
voor het in rook opgaan van geld. Dat pensioenfondsen schrikken van
die reactie is op zichzelf om van te schrikken. Blijkbaar weten ze
totaal niet hoe consumentensentiment ontstaat en hebben ze daar ook
nooit goed aandacht aan besteed. Ze zijn zelf debet aan de
bestaande onwetendheid.'
Ondanks het begrip dat ook ik voor de gevoelens van de
Nederlanders heb, is het door hen voorgestelde 'dan maar sparen of
rustig beleggen' echt geen oplossing. In mijn vorige column was
mijn argumentatie vooral gestoeld op het fenomeen van 'compound
returns'. Maar er zijn nog twee andere redenen waarom sparen of
voorzichtig beleggen geen optie is.
Ten eerste houd je met sparen en voorzichtig beleggen niet de
(werkelijke) inflatie bij. Dat betekent dus per definitie interen
op je vermogen. En ten tweede zijn sparen en voorzichtig beleggen
ook niet zo veilig als het wel lijkt. Hoeveel mensen en instanties
zijn er al niet spaargeld kwijtgeraakt bij Icesave en DSB? Hoe
krijgen pensioenfondsen zoveel miljarden spaargeld veilig
gestald?
En staatsobligaties hebben de afgelopen decennia wellicht heel
veilig geleken, maar zijn nu ook niet echt een heel attractief
instrument. Enerzijds is het rendement nu extreem laag, anderzijds
ook gevaarlijk gezien de enorme overheidstekorten die zijn
opgebouwd. Klik hier
voor een artikel over het beleggen in staatsobligaties uit de
digitale bibliotheek van Inmaxxa.
En dan kunnen we tot slot nog een hele discussie voeren over wat
veilig is. Risico is namelijk een multidimensionaal begrip.
Afgelopen jaren hebben vele partijen belegd in instrumenten waarvan
allerlei rating agencies en dergelijke dachten dat ze veilig waren.
Ook garantieproducten bleken geen garantie te zijn, omdat de
tegenpartijen die de garantie gaven kunnen omvallen, zo bleek.
Ondanks het begrip voor de emoties van de Nederlander, geloof
me, er is maar één manier om je risico's goed terug te brengen en
dat is spreiding over verschillende vormen van beleggen. Sparen is
echt geen optie, vooral voor grotere beleggers.
Harry Geels is directeur Research en partner bij INMAXXA in Naarden.
Daarnaast is hij uitvoerend hoofdredacteur van Technische en
Kwantitatieve Analyse (TKA). De informatie in deze opinie is niet
bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het
doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van
Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur
Research.
, Harry Geels
Spijker vrijdag 15 januari 2010 14:21Het wantrouwen van de bevolking is/wordt vooral veroorzaakt door de onbetrouwbaarheid van (een groot deel) van de financiële sector en de verzekeringssector. Denk aan slechte en onjuiste voorlichting over slechte (Amerikaanse) hypotheken, onbetrouwbare en niet doorzichtelijke producten (woekerpolissen), belachelijk hoge bonussen e.d. Onbegrijpelijk dat de Overheid nog steeds aan de zijlijn blijft toekijken. Bos denkt kennelijk al aan een - rijkelijk goed - betaalde nieuwe baan.
Overigens eens met de conclusie dat pensioenfondsen uiteraard op een verantwoorde wijze moeten blijven beleggen.
wklein vrijdag 15 januari 2010 16:34De hoofdlijnen van dhr geels zijn wel juist, maar wie bepaalt nu wat er met jouw geld gebeurt. Het zal een toekomstbeeld zijn, waar men nog niet aan toe is, maar de inleg van werkgever en werknemer dient op een rekening gezet te worden die zelf beheerd kan worden.
Het ABP heeft in 2008/2009 65 miljard verloren!!!
Casino praktijken. Meneer Geels
weest u niet zo overtuigd van uw gelijk. De praktijk wijst niet altijd uw gelijk aan.
D.H. Kramer vrijdag 15 januari 2010 16:57Zo lang ik mij kan heugen wordt er vanuit gegaan dat je ongeveer 8% rendement haalt op beleggen met aandelen. Sinds 1975 is me dat ruimschoots gelukt.
De afgelopen 10 jaar gaat die vlieger echter nauwelijks meer op. Is het misschien zo langzamerhand toch niet tijd om deze vuistregel te herzien. Inmiddels zijn er zoveel speculatieve fondsen e.d. met enorme vermogens bezig om de gang van zaken met allerlei constructies te beinvloeden (private equity en wat dies meer zij) die met hun ficties de beurskoersen zodanig beinvloeden dat een eenvoudige belegger, die de economische ontwikkelingen probeert in te schatten weinig kans meer heeft op een redelijk rendement omdat de relatie met de realiteit zoek is?
Hans van Bennekom vrijdag 15 januari 2010 17:10Licht er één argument van Geels uit dat al niet klopt. Vrij vertaald: "sparen en rustig beleggen blijft de inflatie niet voor". Tuurlijk wel. Als al die eager (pensioen-) fondsen die met het geld van Joe Sixpack/Jan Doorsnee/Otto NormalGebraucher rendement trachten te behalen met beleid kiezen voor een mix van 'sparen' (waardoor je de inflatie al voorblijft), overheidsobligaties van stabiele landen EN beleggingen doet in bedrijven met een hoog dividend rendement, dan weet iedere pensioengerechtigde dat er jaar op jaar minimaal 4%, 5% rendement kan worden behaald. Slaapt fondsbeheerder, die alleen maar wat hoeft te sleutelen aan de ratio's en de inlegger een stuk rustiger.
Roland vrijdag 15 januari 2010 17:12de heer Geels heeft volkomen gelijk. De meeste pensioentrekkers hebben de uitkeringen steeds dankbaar aanvaard zonder zich af te vragen waar het geld vandaan komt. Als het dan een keer mis gaat is de wereld te klein.
Daar zit iets hypocriets in.
Luuk Mombers vrijdag 15 januari 2010 18:02En laten we niet vergeten dat het leeuwendeel van de partikuliere beleggers, waaronder ikzelf, in de min staat. Op welke termijn dit betrekking heeft, weet ik niet meer, maar ik heb het uit verschillende bronnen, misschien wel van mijnheer Geels zelf. Wat hij over beleggen zegt, is dus het beleggen van die -zeg- twintig procent partikulieren die er wél in slaagt in de plus te blijven.
Waarom ikzelf dan nog beleg? Ja, vanwege weinig rationele overwegingen als: ik heb er nu zoveel tijd en moeite in gestopt. En: heel misschien ga ik ooit nog eens tot die 20% behoren. Of gewoon eigenwijzigheid, verslaving, name it ....
chris vrijdag 15 januari 2010 19:23Zoals Geels schrijft is de kritiek op de pensioenfondsen veel te fel. In feite nemen zij al minder risico, anders was hun vermogen vorig net zoals de AEX minstens gehalveerd. Stellen dat het veiliger is te sparen (levert nauwelijks meer iets op) en te beleggen in bedrijven met hoge dividenden klopt niet, want die bedrijven zijn drastisch in waarde gedaald (m.n. banken), zo ook hun dividenden.
Remco zaterdag 16 januari 2010 13:10Stel dat deze discussie, en misschien was deze er wel op dat moment geweest, 10 jaar geleden was gevoerd. Deelnemers van pensioenfondsen hadden dan waarschijnlijk kritiek gehad op het feit dat de pensioenfondsen zo risicoavers belegde, waarom maar 50% in aandelen en geen 80% of 90%? De koersen konden toch alleen maar stijgen? Nu leeft het idee dat de koersen alleen nog maar kunnen dalen en is men risicoavers. Ik ben benieuwd wat over 10 jaar de mening is van de deelnemers als de AEX op 1000 punten staat. Dan is het wellicht wel een goed idee om even wat minder in aandelen te beleggen...
hoera zaterdag 16 januari 2010 14:29Om dat risico voor iedereen wat anders betekent, kan een systeem waar de werknemer zelf voor zijn pensioen moet zorgen uitkomst bieden. Weliswaar is niet iedereen wijs of ervaren genoeg om zelf een kapitaal op te bouwen, maar dan heb je wel een groot deel van de ellende die anderen hebben veroorzaakt voortaan zelf in de hand. Alsdan kan je alleen jezelf de schuld geven als het anders heeft uitgepakt dan je zelf had bedacht. Verwijten over de graaicultuur die overigens van alle tijden is en met dit systeem toch niet helemaal kan worden uitgebannen, zijn dan ook niet meer terecht. Omdat de randvoorwaarden voor een dergelijk systeem nader zouden moeten worden uitgewerkt (hoe hou je de ontwuikkelingen van je kapiaal bij etc.?), zal het nog wel een tijd duren voordat een dergelijk systeem zal worden ingevoerd. Het grote voordeel is dat je daarmee mensen wel bewuster maakt van wat geld betekent. Je zit er immers zelf met je neus bovenop!
H. van Nieuwenhuijzen zondag 17 januari 2010 2:56Het lijkt mij duidelijk dat de pensioenfondsen te veel risico hebben genomen. We hebben jarenlang premie betaald voor een waardevast pensioen. Bij de eerste de beste serieuze daling van de aandelenbeurs kunnen de pensioenfondsen de beloften niet waarmaken. Vind je het dan gek dat 80% van de gedupeerden zo reageert. Aanvankelijk zaten vele pensioenfondsen ver boven de norm van 105%. Hadden ze dat surplus beter moeten gebruiken om risico’s te verminderen. Volgens mij hebben ze zitten slapen of zijn het beleggingsanalfabeten. Die 20% die accoord gaan met het gevoerde beleid van de pensioenfondsen, wat moeten we daar van denken.
Nieuwe reactie