Het dividend is een voornaam koopargument als de markten zuidwaarts bewegen. Eind jaren negentig toen internetaandelen hoogtij vierden, schonken beleggers nauwelijks aandacht aan het dividend. Nu biedt menig aandeel een hoger dividendrendement dan de rentevergoeding op deposito’s of de couponrentes van veilig gewaande staatsobligaties.
Het dividendrendement is de hoogte van het dividend uitgedrukt als percentage van de beurskoers. Stijgt de koers van het aandeel, wat op zich een goed teken is, dan daalt het dividendrendement. Maar stel nu dat het dividendrendement vijf procent bedraagt en de koers halveert, dan stijgt het rendement naar tien procent. Dus hoe slechter het gaat, des te aantrekkelijker het dividendrendement.
Een bedrijf dat zijn koers ziet stijgen, moet geregeld zijn dividend verhogen om aantrekkelijk te blijven voor beleggers. Want als een aandeel met een dividendrendement van vijf procent over de kop gaat (dat was tijdens de vette jaren eind jaren negentig een geliefde uitdrukking voor een koersverdubbeling) daalt het rendement naar 2,5 procent en verliest het haar aantrekkingskracht.
Het punt is wel dat enkel bedrijven die hun zaken goed op orde hebben stelselmatig hun dividend kunnen verhogen. Een bedrijf dat elk jaar opnieuw zijn dividend verhoogt, geeft blijk van vertrouwen. Het is een signaal naar de belegger toe dat het bedrijf goed kan omgaan met economische tegenwind zoals recessies en financiële crisis.
Bij elke beurscrisis krijgen beleggers het advies mee om veilig te spelen, om dividendaandelen te kopen. Als de beurskoersen immers zuidwaarts blijven bewegen, pluk je als belegger alsnog de vruchten van je investering. Ook al ben je armer geworden, op je rekening wordt geld bijgeschreven. Hierdoor komt het verlies minder hard aan.
Het dividend biedt dus troost, maar geen rotsvaste zekerheid. Als een bedrijf onder druk van bedrijfsspecifieke problemen of omwille van het economische klimaat zijn dividend moet verlagen, dan is ook een aandeel met een hoog dividendrendement een miskoop. Aandelen die hun dividend verlagen, worden op de beurs afgestraft, vooral als dit onverwacht gebeurt of het bedrijf de markt er niet van kan overtuigen dat zij zich een weg banen naar een betere toekomst.
Het dividendrendement kan ook hoog zijn omdat de koers fors is gedaald. Stel dat het denkbeeldige aandeel met een rendement van vijf procent nogmaals in koers halveert, dan zou het fictieve dividendrendement verdubbelen van tien naar twintig procent. Hetgeen impliceert dat de beurskoers nog maar een kwart is van de oorspronkelijke aanschafprijs, ofwel een monsterverlies van 75 procent.
Maar hoe onderken je dat het dividend in gevaar is? Bedrijven die een hoog dividend betalen, lopen het gevaar dat zij te veel winst uitkeren waardoor zij minder kunnen investeren. Een bedrijf dat een te hoog dividend betaalt, beperkt zichzelf in de keuze van nieuwe projecten en hypothekeert zijn toekomstige groei. De keuze om vast te houden aan het dividendbeleid resulteert op termijn in een lagere winst. Het bedrijf houdt immers te weinig geld over om nieuwe projecten aan te boren, om dus in eigen haar toekomst te investeren.
Banken, elektriciteitsproducenten, nutsbedrijven, telecomgiganten en verzekeraars zijn bedrijven die van oudsher een hoog dividend betaalden. De schaduw van de financiële crisis viel vooral op financiële waarden waardoor zij nu amper nog dividend betalen. De laatste tijd ondervinden telecombedrijven echter steeds meer hinder van het veranderende belgedrag van hun klanten en staat hun verdienmodel onder druk. KPN verlaagde dinsdag drastisch zijn dividend. Het Spaanse Telefonica zette al eind vorig jaar het mes erin en meldde een dag later dat het zijn dividendbetalingen per direct staakt.
Zolang bedrijven consistent hun dividend betalen, is er geen vuiltje aan de lucht. Met uitzondering van de bedrijven die een vast percentage van de winst uitkeren, is in principe elke dividendverlaging een voorbode van nog meer slecht nieuws. De Spaanse telecomgigant kondigde in december 2011 aan dat het zijn dividend zou verlagen en deze week volgde de volledige afgelasting. Het is dus zaak om de dividendbetalingen in het oog te houden, maar net zo belangrijker is het om een blik te werpen op de freecashflow van het aandeel.
Professor Damodoran van New York University stelt dat het dividend alleszins lager moet zijn dan de freecashflow en de nettowinst. Het bedrijf houdt anders geen geld over om te investeren of schulden af te lossen. Het voorbeeld van KPN (freecashflow: € 1,66 en winst per aandeel: € 1,06 versus een dividend van 85 eurocent) leert dat dit geen ijzeren wet is.
Dus richt je als belegger op bedrijven waarvan analisten verwachten dat het dividend verhoogd wordt. Zo perk je het risico op een dividendverlaging in, maar ook met zogeheten dividendaristocraten. Dit zijn bedrijven die al jarenlang elk jaar opnieuw hun dividend verhogen. Voor Amerikaanse aandelen betekent jarenlang 25 jaar op rij, bij Europese fondsen is dat tien jaar.
Maar ook tien jaar biedt geen garantie. Tot deze week was ook KPN een dividendaristocraat. In Focus op dividend vind je een lijst met Europese aandelen waarvan de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley vrijwel zeker is dat het dividend dit boekjaar en in 2013 zal worden verhoogd en ook dat is maar een verwachting.
Van aandelen waarvan het dividend onverwacht werd teruggeschroefd, behoud je beter afstand. Dat leert de zwanenzang van Fortis in 2008, alsook het voorbeeld van Telefonica. In de twaalf maanden erna ging de koers van de Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar 81 procent onderuit en de koers van de Spaanse telecomgigant zakte sinds medio december 2012 al met 33 procent.