Merkel, Hollande, Monti en andere regeringsleiders kunnen afspreken wat ze willen, ‘Karlsruhe’ kan overal een stokje voor steken. Andersom geldt dat niet: wat ‘Karlsruhe’ besluit, kunnen Merkel, Hollande, Monti en anderen, niet ongedaan maken. Alleen het Duitse volk kan de rechters in Karlsruhe terugfluiten. Dit feit wordt te makkelijk vergeten door andere regeringsleiders buiten Duitsland en beleggers in de wereld.

Hof niet Europa-gezind

Over enkele maanden doet het Hof weer eens een uitspraak die bepalend kan zijn voor de toekomst van de euro. Iets minder dan een jaar geleden, op 7 september 2011, lieten de mannen en vrouwen in de rode toga’s van zich horen. Het Hof oordeelde toen dat de Duitse deelname aan de steun voor Griekenland en de redding van de euro door de beugel, lees de Duitse grondwet, kan.

Net zoals de in het verleden behaalde resultaten geen garantie zijn voor de toekomst, geldt ook dat het feit dat de rechters toen zo recht spraken, geen garantie biedt dat ze over enkele maanden hetzelfde zullen doen. ‘Karlsruhe’ is niet Europa-vriendelijk, ondanks de eerdere voor de EMU en de euro gunstige uitspraken.

Om te beginnen was de uitspraak van bijna een jaar geleden ongewoon scherp geformuleerd. Daarmee heeft het Hof de speelruimte voor zichzelf om de besluiten die Duitsland mede genomen heeft om de euro te redden, sterk ingeperkt. Of, anders gesteld: de ruimte waarbinnen Merkel kan manoeuvreren is veel kleiner dan voorheen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat dat puur toeval is geweest. 

Het Hof zette toen een streep door elke vorm van eurobonds of een Europese Minister van Financiën. Beide houden namelijk in dat Duitsland soevereiniteit overdraagt aan Brussel en dat, stelden de rechters, strookt niet met de Duitse grondwet. Beide gaan namelijk volgens het Hof over een ‘budgetrechtaangelegenheid’, volgens het Hof ‘een centraal element van soevereiniteit’. Nu is de Grondwet natuurlijk niet heilig, álles kan veranderd worden. Maar dat kan niet het Duitse parlement doen, alleen het Duitse volk.

Profiteer van elke opleving van de euro

Conclusie: voor een fiscale unie in Europa is veel en veel meer nodig dan de wil van Merkel en haar evenknieën elders in Europa, namelijk een volmondig ‘jawohl’ van het Duitse volk. Gezien de ernst van de eurocrisis, is het heel goed mogelijk dat de Duitsers in 2013 niet alleen naar de stembus zullen gaan om, indirect, een nieuwe Bundeskanzler te kiezen maar ook om zich uit te spreken over de vraag of ze macht willen overhevelen van Berlijn naar Brussel.

Elke EU-top die nog plaats zal vinden, kan daarom hooguit tijdelijk voor enig optimisme ten aanzien van de eurocrisis zorgen. Profiteer daarom van elke opleving in EUR/USD, stijging van de Duitse en dalingen van de Italiaanse en Spaanse rentes. Want langdurige stijging van EUR/USD en daling van de Spaanse en Italiaanse rentes zal alleen mogelijk na het genoemde ‘jawohl’. En niet eerder.