Zowel KPN als Philipskomen terug op eerdere beloften over het aandeleninkoopprogramma. KPN trekt het programma ter grootte van €1 mrdvoor 2012 in zijn geheel in.

Philips gaat een jaartje langer gaat doen over de inkoop van het eigen aandeel ter waarde van €2 mrd. Hiervan is 35% ingekocht en de rest zal nu medio 2013 zijn afgewikkeld.

Positief dat de beide nieuwe topmannen tot het inzicht zijn gekomen dat het beter is de vrije kasstroom te investeren in zaken waar de aandeelhouder echt beter van wordt, namelijk versterking van de onderneming.

KPN kan niet anders
Eelco Blok, ceo van KPN, windt er geen doekjes om en zegt dat er hoog nodig geïnvesteerd moet worden in het up to date krijgen van de sterk verouderde netwerken.

Het telecombedrijf zal bovendien het nodige geld vrij moeten maken om het innovatieve vermogen op te krikken.

Het is al langer duidelijk dat KPN de slag met partijen als Vodafone, Deutsche Telekom en Facebookaan het verliezen is.

Financieel zwak
Bij KPN speelt nog iets anders. Door de onder druk staande kasstroom en de relatief hoge schuld, heeft Fitch de kredietrating van KPN al verlaagd en zullen mogelijk nieuwe afwaarderingen volgen.

Bovendien zou KPN wel eens in de knoei kunnen komen met de eigen bankafspraken.

KPN heeft simpelweg geen geld meer voor de inkoop van het eigen aandeel.

Blok nam tevens afstand van het ruimhartige dividendbeleid van de telecomreus. De uitkering van 90 cent over 2012 zal er nog wel komen, maar de beloofde 95 cent over 2013 staat op de tocht.

Fout beleid
Volstrekt fout beleid in het verleden. Sinds 1999 heeft KPN ruim €17 mrd uitgegeven aan dividend en inkoop van het eigen aandeel. De huidige marktkapitalisatie bedraagt slechts rond de €12 mrd.

De onderneming heeft zichzelf uitgehold en de aandeelhouder heeft zich in de luren laten leggen met hoge uitkeringen en omvangrijke inkoopprogramma's.

Het dividend is binnen, maar koersmatig zijn beleggers de afgelopen zes jaar niets opgeschoten. De inkoop van het eigen aandeel heeft zijn beoogde uitwerking volledig gemist.

Aandeelhouders Philips hebben het nog beroerder. Het aandeel is noteert op het niveau van 2002 toen de technologiebubbel al gebarsten was.

Ook hier waren betere investeringen denkbaar geweest dan de omvangrijke inkoopprogramma's die Philips de afgelopen jaren heeft afgewerkt.

Zorgwekkend
Analisten vinden het zorgwekkend dat bedrijven als KPN en Philips minder eigen aandelen gaan inkopen.

Het is inderdaad zorgwekkend indien er geen geld meer voor is, maar het zijn de inkoopprogramma's zelf die debet zijn aan de grote problemen die beide bedrijven hebben.

Op zich beschikt Philips over voldoende middelen, maar voor €2 mrd aan eigen aandelen inkopen, terwijl de eigen marktwaarde rond de €14,5 mrd ligt?

Geen analist durft zich daar kritisch over uit te laten.

Kortetemijnpolitiek
De geschiedenis leert dat de inkoop van het eigen aandeel zelden een groot succes is.

Bedrijven proberen zo de winst per aandeel op te krikken en daarmee de beurskoers omhoog te krijgen.

KPN illustreert dat een verslechtering van de balansverhoudingen ook de zorgen van de aandeelhouder vergroot en de beurskoers zelfs onder druk kan zetten.

Ook het ontbreken van groeiplannen en innovatief vermogen kan beleggers sceptisch maken en een hogere rendementseis, oftewel lagere aandelenkoers tot gevolg hebben.

In de praktijk worden het eigen aandeel ook vaak te duur ingekocht. De overvloed aan kasgeld ontstaat immers meestal in tijden dat het goed gaat.

En wordt het aandeel wel 'goedkoop' ingekocht dat is er in feite sprake van een overdracht van welvaart van de aandeelhouders die hun stukken blijkbaar te goedkoop aan de onderneming teruggeven en de blijvende aandeelhouders.

Natuurlijk kan het zo zijn dat er even geen waardeverhogende overnamekansen of andere investeringen voor handen zijn, maar inkoop eigen aandelen istoch vaak een uiting van een gebrek aan ideeën en kortzichtigheid.

Beter dan slechte overname
Inkoop eigen aandelen is wel altijd nog beter dan een slechte overname. Het geld dat KPN voor Getronics heeft uitgegeven had het beter in het eigen aandeel kunnen investeren.

Maar in het algemeen geldt dat bedrijven niet moeten doen wat de aandeelhouder al gedaan heeft: het eigen aandeel kopen.

Beleggers hebben hun geld niet voor niets aan de onderneming beschikbaar gesteld. Het management moet daar meerwaarde mee creëren.

Het geld weer aan de aandeelhouder teruggeven is eigenlijk altijd een zwaktebod. In de regel kunnen deze bedrijven beter gemeden worden.