Afgelopen dinsdag hielden we een klanten- en relatieavond in kasteel Montfoort. Een van de drie onderwerpen die we aan de orde stelden was of de euro het in huidige vorm gaat redden. We moesten een snaar hebben geraakt met onder andere dit onderwerp, want het kasteeltje was eigenlijk te klein voor het aantal mensen dat uiteindelijk kwam opdagen.
Ondanks de 'gezellige' drukte in het kasteel waren de onderwerpen (naast de euro, stonden een mogelijke aandelencrash of een nieuwe periode van inflatie op het programma) natuurlijk bittere ernst. Tijdens de afsluitende paneldiscussie maakte een meneer uit het publiek de volgende opmerking: 'ondanks alle commotie mogen wij Nederlanders ons dankbaar prijzen dat Duitsland onze naaste buur is en dat Duitsland wordt geleid door een vrouw, die ook nog eens een bèta-achtergrond heeft'.
Aan deze opmerking moest ik terugdenken toen Angela Merkel gisteren zei dat ze nu toch rekening mee houdt dat de euro in huidige vorm niet kan voortbestaan. Na alle moeite (en geld) die de laatste tijd is gedaan om de euro te redden, was dit toch wel een bittere constatering (voor mij dan) en vooral uit de mond van een vrouw die schijnbaar een bèta-achtergrond heeft. Als ze nu met haar 'bagage' naar de problemen zou kijken, zou ze wellicht tot een oplossing kunnen komen.
Zoals ik ook zei op onze relatieavond is de euro destijds opgezet of geïntroduceerd met een weeffout, en wel als volgt: Landen die economisch achterblijven of geen begrotingsdiscipline hebben, worden geconfronteerd met een hogere marktrente, maar kunnen hun valuta niet meer devalueren om zich uit de problemen te exporteren. De hogere marktrente waarmee Italië nu geconfronteerd wordt is momenteel hét grote probleem.
Het euromechanisme deugt niet. Het gaat er niet om of Berlusconi nu wel of niet aftreedt. Dat is gewauwel in de marge. Het leidt ons af van het eigenlijke probleem, namelijk de weeffout in het systeem van de euro. Als Berlusconi opstapt, dan weet ik er nog wel een paar die echt heel snel hun biezen moeten pakken, voor zover ze nog werken, te weten de politici die destijds de euro in huidige vorm hebben bedacht, in Nederland, mannen als Kok en Zalm.
Als je met een ingenieursoog naar de problemen zou kijken dan zijn er grofweg drie oplossingen. Alle andere maatregelen - denk aan extra leningen, illegale bail-outs, het opzetten van het grootste hedgefonds ter wereld (EFSF) - behoren tot de categorie symptoombestrijding, die de patiënt waarschijnlijk nog zieker maken dan hij al is. De eerste oplossing: de eurolanden moeten en gelijke economische ontwikkeling en een gelijke begrotingdiscipline aan de dag leggen.
De tweede oplossing is het voorkomen dat landen met een hogere marktrente (zoals Italië nu) kunnen worden afgestraft door de financiële markten (bijna altijd terecht overigens). Hoe moet Italië die aanstaande herfinanciering van zo'n €300 miljard aan schulden financieren als de Italiaanse rente maar blijft stijgen? Dat is een 'accident waiting to happen'.
De derde oplossing is, tot slot, een mechanisme creëren waarbij landen wel in staat kunnen worden gesteld om hun valuta te devalueren, om hun concurrentiepositie weer te herstellen, zoiets als het oude EMS (Europese Monetaire Stelsel), waarbij ieder land euro's blijft houden om mee te betalen en ecu's krijgt als rekeneenheid.
Ik vind het verbazingwekkend hoe weinig economen in Nederland en de rest van de wereld niet teruggaan naar de weeffout van de euro en maar nietszeggende visies geven op de door de politici voorgestelde symptoombestrijding. De eerder aangehaalde meneer van onze relatieavond sprak ook al met dédain over economen zonder harde bèta-achtergrond, maar dat terzijde.
De eerste oplossing kunnen we overigens meteen een streep doorhalen. Een gelijke economische ontwikkeling en begrotingdiscipline zal in de praktijk nooit gebeuren. Zelfs in Nederland hebben we op regionaal niveau geen gelijke ontwikkelingen: denk bijvoorbeeld aan de tegenstelling tussen Noord-Oost Nederland en de Randstad (gelukkig hoeven de Groningers niet duurder te lenen, en kijkend over de grens: gelukkig is ook het failliete Californië, de vijfde economie ter wereld, vergelijkbaar met die van Italië, het probleem niet, kijkend naar de lage Amerikaanse rente).
Eurobonds zijn een oplossing voor het voorkomen van oplopende marktrente als het ergens economisch minder gaat. Eurobonds moeten natuurlijk wel geïntroduceerd worden in een fiscale en monetaire unie. Dat is natuurlijk wel een stap voor Europa, maar wel een één in de goede richting, als de euro ons lief is natuurlijk. Het is opvallend dat vooral de 'Duitse ingenieurs' zoveel weerstand tegen eurobonds lijken te hebben.
Ik verwijs verder naar oudere columns waarin ik de introductie van eurobonds nader onderbouw. Tijdens onze relatieavond van afgelopen dinsdag presenteerde ik ook een modelportefeuille voor een belegger die voorbereid wil zijn voor alle negatieve gevolgen die zouden kunnen ontstaan als de euro uit elkaar zou klappen. Slimme beleggers zouden van het gebrek aan daadkracht van de Europese politici zelfs kunnen profiteren. Daarover de volgende keer meer.
Harry Geels is directeur Research en partner bij Inmaxxa Vermogensbeheerin Naarden. Daarnaast is hij hoofdredacteur van Traders Club Magazine (TCM). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn persoonlijke mening weer.
