Zelden stegen de toonaangevende beursindices in één maand tijd met de percentages die we in oktober zagen.  Alle toonaangevende beurzen wisten zelfs na de slechte laatste dag van de maand gisteren nog met gemiddeld zo'n 10% te stijgen.

Toch staat er dit jaar, met uitzondering van de Verenigde Staten, een dikke min op het bord voor de meeste effectenbeurzen. Per 31 oktober verloor de AEX ruim 13%, wat nog exclusief de vooralsnog zeer slechte beursdag van vandaag is. De Dow steeg YTD met ruim 3%, terwijl de S&P500-index na de daling van gisteren dit jaar zo goed als onveranderd noteert.

AEX
De AEX kent dit jaar slechts 3 stijgers. Behalve Unilever zijn dat ASML en Shell. Unilever en Shell zijn gekende defensieve aandelen, die al vele jaren op rij een veelal steeds hoger dividend uitkeren. Drie aandelen halveerden in 2011: PostNL, Air France-KLM en TomTom.

In oktober was TomTom wel de grootste stijger met een plus van ruim 36%. Het slechtst presterende aandeel de afgelopen maand was KPN, dat ruim 4% verloor.

AMX
De AMX doet het in 2011 aanmerkelijk slechter dan de AEX (-24%), wat niet vreemd  is gezien de historische underperformance van 'kleinere' aandelen in een slecht beursjaar (zie ook AScX), waarbij de zwaarwegende AEX-fondsen Unilever en Shell dit jaar op winst staan. In 2011 is er vooralsnog één echte stijger en dat is Vopak (+5,8%). AMG is onveranderd liefst 5 aandelen verloren ruim 50% van hun beurswaarde, aangevoerd door Ordina. Opvallend is verder ook het zeer zwakke CSM, dat door veel beleggers als defensief aandeel beschouwd werd.

In oktober was Logica de uitblinker binnen de AMX met een winst van ruim 18%, op de voet gevolgd door AMG. Grootste daler was CSM, met een koersverlies van bijna 28% op maandbasis.

AScX
Smallcaps Kendrion en Wessanen steken dit jaar met kop en schouders boven alle overige Nederlandse beursfondsen uit. Kendrion won bijna 28%, op de voet gevolgd door Wessanen met een mooie plus van 22,5%. Grote verliezer is Swedish Automobile, dat bijna 85% van zijn marktkapitalisatie in rook zag op gaan.

Dockwise, Kardan en TKH Group boekten in oktober de grootste koerswinsten. Opvallend is dat ondanks de sterke oktobermaand liefst 7 AScX-fondsen moesten inleveren.

Internationaal zien we zoals gezegd aanmerkelijke verschillen, waarbij met name de Verenigde Staten het veel beter doen dan de rest van de wereld.

EUROPA
De Eurostoxx50 verloor in 2011 vooralsnog (peildatum 31 oktober) ruim 14,5%, ondanks een herstel van zo'n 9,5% in oktober. Inditex is het best presterende aandeel met een mooie winst van ruim 17%. Ook SAP en gekende defensieve aandelen als Sanofi, Unilever en Danone staan in de top-5.

In negatieve zin vallen de financials Société Générale en Unicredit op als grootste verliezers dit jaar met een min van ruim 45%. Ook ArcelorMittal, RWE, Nokia, Philips en Carrefour zijn opvallende namen bij het lijstje dalers.

Volkswagen was in oktober de grootste stijger met een winst van bijna 27%. GDF Suez was de loser met een min van dik 8%. Behalve het Franse nutsbedrijf verloor enkel Banco Santander (-0,76%) licht en was er dus koerswinst van 48 aandelen.

Dat er in Europa in 2011 toch ook serieus geld verdient kon worden blijkt uit de bredere Europese Stoxx600-index. Het Britse Elan Corp verdubbelde dit jaar en voert met een stijging van 105% het lijstje van vijf aandelen aan die minstens 50% stegen. Grootste verliezer hier is de Griekse Piraeus Bank, dat in 2011 liefst 89% daalde.

VERENIGDE STATEN
Anders dan Europa kan er in de VS dit jaar leuk geld verdiend worden met veel aandelen. De Dow stond bij het slot van maandag nog altijd op een winst van 3,26%, de S&P500-index verloor in 2011 slechts 0,35%.

De grootste uitblinkers zijn vooral de aandelen die de aandeelhouder hoog in het vaandel hebben staan (en zo hoort het natuurlijk ook...). IBM, McDonald's, American Express, Intel en Chevron stegen in 2011 allemaal met minstens 15%. Kenmerk van deze bedrijven is de continue focus op een (jaarlijks) hoger dividend en/of de inkoop van eigen aandelen om aandeelhouderswaarde te creëren.

Onderaan het lijstje zien we Bank of America, dat nagenoeg halveerde sinds 1 januari. In oktober was Caterpillar de grootste stijger met een winst van 28%, gevolgd door nog 7 andere aandelen die minstens 15% stegen. Geen enkel Dow aandeel ging in oktober omlaag, de defensieve telecom- en foodaandelen plusten slechts minimaal.

Binnen de bredere S&P500-index zijn er logischerwijze veel grotere verschuivingen in 2011. Eén aandeel verdubbelde: Cabot Oil & Gas (+105%). Grootste daler dit jaar is First Solar (-62%).

NIEUWE DIEPTEPUNTEN
Opvallend tot slot is, in dit geval voor de Nederlandse beurs, dat de afgelopen week meer aandelen een nieuw dieptepunt bereikten dan een nieuw hoogtepunt.

In positieve zin gaat het om Unilever (31 oktober), Vopak (27 oktober) en Prologis (26 oktober), die allemaal een verse 52 wk high bereikten.

Een nieuwe laagste jaarkoers was er voor CSM (vandaag), Cryo-Save (vandaag), Holland Colours (vandaag), Oranjewoud (28 oktober), AND International (27 oktober), Simac (26 oktober) en Macintosh Retail (26 oktober).

Tekst: Menno van Hoven, 1 november 2011