Schrijnend is het gebrek aan leiderschap in Europa, terwijl er diverse goede oplossingen voor de hand liggen, oplossingen die ons weer op het pad van duurzaam herstel kunnen zetten. Op 29 november 2010 vorig jaar schreef ik reeds een column waarin ik vijf oplossingen aanreikte: 1. als meest voor de hand liggend: herstructurering (mede in de vorm van afstempeling), 2. het garanderen van de slechte schulden door de sterke Europese overheden, 3. de schulden laten weg inflateren, 4. landen als Griekenland uit de euro zetten en 5. The Matheo Solution (TMS).
In mijn column van 20 mei dit jaar herhaalde ik dat herstructurering van de slechte schulden de meest voor de handliggende oplossing is. Iedereen die nuchter rekent weet dat Griekenland failliet is, zo stelde ik. Hoe vaker politici roepen dat het nog goed komt, hoe onwaarschijnlijker het is dat Griekenland zonder afstempeling kan overleven. Ronduit verbazingwekkend was het toen De Jager twee weken geleden zei dat hij meende dat Griekenland alles nog zou terugbetalen.
Ik wil vandaag nadere invulling geven aan hoe die herstructurering het beste kan plaatsvinden. Ik geloof dat Eurobonds de beste oplossing zijn om ons uit de problemen te helpen. In het verleden is vaker het recept van omwisseling van moeilijk verhandelbaar staatspapier van in problemen geraakte overheden in nieuwe obligaties gegarandeerd door een 'hoger instituut' met succes toegepast.
In de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn veel opkomende landen, zoals bijvoorbeeld Mexico en Argentinië, in de problemen gekomen. De toenmalige Amerikaanse minister van Financiën heeft toen een plan bedacht waarbij de opkomende landen die in de problemen waren gekomen hun obligaties konden omwisselen - met een discount (afstempeling) - in Brady bonds, die vervolgens werden gegarandeerd door de Amerikaanse overheid. Een stuk geschiedenis van toen heb ik opgeschreven in een artikel over beleggen in schulden van opkomende markten.
We kunnen in Europa iets vergelijkbaars doen. We wisselen alle schulden van de eurolanden om in Eurobonds. Hierbij worden schulden van landen als Griekenland met een discount omgewisseld. Er is reeds een en ander over geschreven. Er zijn voor- en tegenstanders. Nederland, Finland, Oostenrijk en Duitsland zouden dit niet willen omdat deze landen dan in de toekomst steeds weer last zouden krijgen van de slechte monetaire en fiscale discipline van de Zuid-Europeanen. En dat dit gebrek aan discipline zich zou uiten in een hogere rente voor de 'goede' landen.
Ik geloof stellig dat - als we Eurobonds goed regelen - die hogere rente grote kletskoek is, pietpraat van anti-Europeanen (hierover straks meer). De toekomst ligt in Europa. Iedereen die logisch nadenkt weet dat als we met de vaart der volkeren (lees de VS en landen als India en China) mee willen, we in een groter economisch machtsblok moeten denken. En laten we wel wezen: meer dan 70% van alle wetten komt al uit Brussel. Europa bestaat al en 'is here to stay'. Laten we het nu maar gewoon meteen goed regelen.
Verder zijn we zo stom geweest Griekenland onder valse voorwendselen in de euro te laten deelnemen. Toen duidelijk werd dat de Grieken zich niet aan de regels hadden gehouden, had veel eerder ingegrepen moeten worden. Politici die betrokken waren bij het eerste uur van de euro zouden hiervoor wat mij betreft nog steeds moeten boeten. Tot mijn grote afgrijzen zitten bij ons mannen als Kok en Zalm nog steeds in het pluche. Hoe vervelend ook, deze mannen (tezamen met nog een heel rijtje) verdienen net zo goed pek en veren als de Grieken.
Griekenland is een kind dat op het verkeerde pad is geraakt. Maar een goed mens verstoot zijn kind niet. Hoeft ook niet, er is, zoals gezegd, een oplossing. Natuurlijk moet de introductie van Eurobonds gepaard gaan met nauwe monetaire en fiscale samenwerking. Landen als Griekenland mogen nooit meer dezelfde fout kunnen maken. Europa moet kunnen ingrijpen als de regels worden overtreden. Dat zal gepaard moeten gaan met de verdere afbouw van soevereiniteit. Maar zoals gezegd, dat traject is in Europa toch al ingezet, laten we het meteen maar versnellen.
Dan wil ik nog afrekenen met de argumenten dat landen als Duitsland en Europa een hogere rente moeten gaan betalen op hun nieuwe Eurobonds. Dat is niet gezegd. Sterker nog, een land als de VS heeft op geaggregeerd niveau een vergelijkbare schuldproblematiek als Europa. Waarom zouden wij niet dezelfde lage rente als de VS betalen? Waarschijnlijk vinden Chinezen en Japanners Eurobonds wel een geweldig alternatief op Amerikaanse staatsleningen. Als we het goed regelen is het heel aannemelijk dat landen als Nederland en Duitsland zelfs nog minder rente gaan betalen: Eurobonds als veilige belegging.
Op 3 en 4 november komt de G20 bijeen in Cannes. Voor eens en voor altijd kan een nieuwe financiële orde geschapen worden, die de wereld weer voor langere tijd monetaire stabiliteit geeft. Laten we hopen dat de politici de kans grijpen. Het is zo langzamerhand erop of eronder.
Harry Geels is directeur Research en partner bij Inmaxxa Vermogensbeheer in Naarden. Daarnaast is hij hoofdredacteur van Traders Club Magazine (TCM). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn persoonlijke mening weer.
