Voorstanders van die eurobonds wijzen erop dat daarmee in een klap speculatie op de financiële markten tegen elk afzonderlijk euroland onmogelijk wordt. Beleggers kunnen niet, zoals tot nu toe, Griekenland de afgrond in duwen en vervolgens op zoek gaan naar een nieuwe prooi.
Ernstig
Daarnaast klinkt het argument dat de eurocrisis nu zo lang duurt en zulke ernstige vormen aanneemt, dat er een situatie in ontstaan van erop of eronder. Ofwel, Europa moet nu kiezen wel of geen euro te behouden. Behoud van de euro vereist dan die eurobonds.
Tegenstanders daarentegen gruwen ervan. De eurobonds zouden het onverantwoorde fiscale beleid van de probleemlanden van de muntunie belonen en precedentwerking hebben voor de toekomst. Net zoals in het sprookje van de krekel en de mier, moet de mier (lees Duitsland en Nederland) daarom weigeren de krekels (lees de huidige en toekomstige probleemlanden van de muntunie) te redden als er problemen zijn.
Marktwerking
Bovendien zouden de eurobonds de marktwerking uitschakelen. De rente voor Spanje, Italië, Griekenland en Portugal loopt niet zomaar almaar op. De financiële markten vertrouwen het niet helemaal wat die landen betreft en dat komt via een hoge(re) rente tot uiting. Overigens waren het diezelfde markten die jarenlang Griekenland als een synoniem beschouwden voor Duitsland, dus de kans op overshooting is zeker aanwezig.
Maar wat nu te doen, wel of geen eurobonds uitgeven? Ik ben er altijd tegen geweest. Mijn grootste bezwaar was niet zozeer dat eurobonds ons altijd, overal, onlosmakelijk en onvoorwaardelijk solidair maken met de andere Europeanen. Immers, toen we besloten de euro in te voeren hebben we ook besloten dat (deels) te willen zijn.
Overheden
Nee, mijn grootste bezwaar was dat de disciplinerende werking van de markt vervangen wordt door de disciplinerende werking van afspraken tussen eurolanden. Uiteraard presteren de markten niet altijd even goed, maar op termijn heb ik mee vertrouwen in de disciplinerende werking van de markten dan van de overheden.
De disciplinerende werking van de overheden hangt af van allerlei regels en gemaakte afspraken en de wil van die overheden op te treden als regels en afspraken geschonden worden. Gezien de ervaringen met het Stabiliteits- en Groeipact, de Lisbon-agenda, de no bail-out clausule uit het Verdrag en de regel dat de ECB geen staatsobligaties zal kopen - om een paar voorbeelden te noemen - kan een belegger daar geen vertrouwen in hebben.
Liquide
Daar staat tegenover dat als Europa eurobonds zou invoeren, er in een klap een grote, diepe en liquide markt voor staatsobligaties zou ontstaan, vergelijkbaar met die van de VS. Dat is iets wat de internationale beleggers, die gretig op zoek zijn naar een alternatief voor de Amerikaanse staatsobligaties, blij zou maken.
Met de eurobonds zou ook zeer waarschijnlijk de eurocrisis voor een lange tijd opgelost worden en tijd worden gekocht orde op zaken te stellen. Als Europa vervolgens orde op zaken zou stellen, dan zouden die eurobonds nog aantrekkelijker worden vergeleken met de Amerikaanse bonds. In dat geval kunnen de kosten voor de sterke eurolanden zoals Nederland (lees hogere rente) meevallen, namelijk als de eurobonds als een van de veiligste havens worden gezien op de financiële markten.
Ik zeg doen…onder voorwaarden
Ik was geen voorstander van eurobonds. De laatste ontwikkelingen en het sterk veranderde politiek-economische landschap hebben me gedwongen er nog eens diep over na te denken. Een ideale noch een structurele oplossing zijn de eurobonds niet, verre van dat zelfs. Maar ze kunnen wel leiden tot die structurele oplossing, mits het fundament nu een keer niet bestaat uit afspraken en regels zonder concrete mechanismen om automatisch in te grijpen in landen die zich niet houden aan de regels.
Ja dat zou een grove inbreuk op de heilig geachte soevereiniteit van zo een land zijn. Maar voor wat - en eurobonds zijn heel wat, immers wij geven onze door de decennia en eeuwen heen hard verworven jaloersmakende kredietwaardigheid als onderpand - hoort ook wat. Hadden de probleemlanden maar eerder moeten nadenken over hun acties en beleid.
Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen en van Het Inflatiespook, dat begin oktober is uitgekomen.
