De monsters zaten zo dicht bij elkaar dat geen enkele schip ze
kon vermijden. Uit de buurt van de zeskoppige monster Scylla
blijven, betekende namelijk in de klauwen van Charybdis vallen en
andersom. De kapitein kon slechts kiezen tussen met welke monster
te maken te krijgen maar beide vermijden kon simpelweg niet.
Wind tegen
Het schip ´Griekenland´ (met vlak daarachter het zusterschip
'Portugal' met aanstormende 'Italie' in de verte) en daarmee het
meevarende moederschip ´De eurozone´ dobberen al enige tijd in de
financieel-economische evenknie van de Straat van Messina.
Wat de Europese regeringsleiders en ministers van Financien ook
besluiten, ongeschonden komt de vloot niet door de Straat. Sterker
nog, het zal een wonder zijn als die er überhaupt uitkomt. Niet
vanwege de Griekse crisis, daar is met veel geduld, geld en
solidariteit wel uit te komen. Afgezien van het feit dat aan zowel
geduld, als geld en solidariteit in Europa een schrijnend tekort
bestaat, loeren er vele andere grote gevaren.
Monsters
De moderne Scylla kan bijvoorbeeld, met een beetje fantasie,
gevonden worden in het Duitse Constitutionele Hof (dat een aantal
aanklachten dat de Duitse deelname aan de redding van Griekenland
in strijd is met de Europese verdragen en de Duitse grondwet zal
behandelen), een nieuwe bankcrisis, oordeel van kredietbeoordelaars
dat de Griekse rollover van kredieten een default event is… afijn
de lijst is nog veel langer.
De ervaring sinds het begin van de eurocrisis leert dat Europa in
staat is, soms met veel kunst- en vliegwerk, aan zulke gevaren te
ontkomen. Dat betekent dat de schepen ´Griekenland´ en ´De
eurozone´ de moderne Scylla kunnen vermijden. Maar hoe zit het met
het andere monster, Charybdis?
Het goede nieuws is dat dat monster iets verderop wacht, dus de
schepen kunnen nog even doorvaren. Het slechte nieuws is dat daar
geen ontkomen aan is.
Nog hardere wind tegen
Charybdis kunnen we terugvinden niet in een instelling maar een
paar ontwikkelingen waarmee de eurozone te maken krijgt de komende
jaren, zoals de vergrijzing, structureel lagere economische groei,
stijgende inflatie of juist diepe deflatie (in ieder geval
waarschijnlijk geen prijsstabiliteit meer), structurele
veranderingen in de wereldeconomie zoals een groter gewicht, én
macht, van opkomende landen en protectionisme of toenemend
populisme in Europa (waarbij ook nog eens geldt dat ze allemaal met
elkaar te maken hebben).
Nagenoeg álle eurolanden - dus ook de sterke zoals Nederland -
krijgen het zeer, zeer moeilijk die gevaren zonder veel schade te
ontwijken. Volgens sommige maatstaven staan Frankrijk, Italie en
Spanje er het slechts voor wat de toekomstige uitdagingen betreft.
Die landen zijn vanwege hun omvang simpelweg niet te redden door
heel Europa samen, dus niet alleen de eurolanden.
Les voor beleggers
De euro kan het Griekse probleem overleven, maar de vraag die
iedere lange termijn belegger zich moet stellen is: kan de muntunie
ook de toekomstige crises overleven?
De huidige muntunie kan op den duur alleen met een wonder a la
internet en de effecten ervan óf stevige saneringen en hervormingen
in heel Europa, overleven. Gebeurt dat laatste niet of te laat
en/of komt er geen wonder zoals internet waardoor de economieën
langdurig een enorme duw in de rug krijgen, dan is de euro gedoemd
te mislukken vrees ik.
Voor de korte termijn belegger, hier op te vatten als iemand met
een horizon van zo een jaar, zijn er door de volatiliteit die het
gevolg zal zijn, grote kansen te verwachten. Heel zwart -wit
gesteld, en gebaseerd op recente ervaringen, betekent elke nieuwe
noodlening een tijdlang duurdere euro, dalende langetermijnrentes
in de probleemlanden van de muntunie en stijgende rentes in de
sterke landen zoals Duitsland. Om niet langer daarna weer de andere
kant op te gaan als duidelijk wordt dat de zoveelste 'redding'
slechts tijdelijk is.
Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen en van Het Inflatiespook, dat begin oktober is uitgekomen.
