De aanhoudende problemen met de zwakke eurolanden - overigens groeit die groep nu ook met het vergrootglas op Italië en België - lijken inmiddels buiten het monetaire domein voor problemen te zorgen. Behalve de euro staat ook het project 'Europa' op het spel.

De recente voorstellen en zelfs voornemens (Denemarken) om grenscontroles terug te halen binnen Europa en oplaaiend protectionisme (ook Italië heeft nu een wet die het overnemen van Italiaanse bedrijven moeilijker maakt voor bedrijven uit andere landen), staan haaks op alles waar de Europese integratie voor staat, namelijk vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en mensen.

Met het vrije verkeer van goederen zit het wel goed. Vrij verkeer van diensten daarentegen is er eigenlijk nooit geweest. De beste poging daarvoor te zorgen was de overigens snel en door bijna alle Europese landen afgeschoten dienstenrichtlijn van de voormalige Eurocommissaris Frits Bolkestein. Dat is erg omdat uit onderzoek blijkt dat de economische voordelen van het vrije verkeer van dienste vele malen groter zijn dan de voordelen van het vrije verkeer van goederen.
Beperkingen ten aanzien van grensoverschrijdende fusies en overnames binnen Europa zijn niets anders dan belemmeringen van het vrije verkeer van kapitaal. Een terugkeer van slagbomen aan de voormalige grenzen tussen de EU-lidstaten versterkt alleen maar het toch al alles behalve vrije verkeer van mensen in Europa.

Het zou allemaal redelijk meevallen als dé onderliggende kracht, de steun voor Europese integratie door de Europese burgers, sterk zou zijn. Maar dat is alles behalve het geval. De recente verkiezingsuitslagen uit Finland en Duitsland spreken boekdelen wat dat betreft. Het groeiende anti-Europa sentiment beperkt zich niet tot die twee landen alleen.

De komende tijd zie ik die gevoelens alleen maar sterker worden en niet alleen in de rijke eurolanden. Neem bijvoorbeeld Griekenland. De laatste weken wordt openlijk gesproken dat Griekenland zijn tafelzilver moet verkopen om de enorme schulden terug te betalen of op zijn minst als onderpand te gebruiken voor de noodleningen die het land krijgt van de rest van Europa en het IMF.

De Griekse overheid bezit, deels op geheel, veel bedrijven in dat land. Sommige schattingen reppen van bijna 300 miljard euro die een privatiseringsgolf zou kunnen opbrengen. En daar zit dat het onroerend goed van Athene nog niet eens bij.

Dat zou ongetwijfeld het financiële probleem van Griekenland oplossen. De totale schuld van het land bedraagt ongeveer 400 miljard euro. Maar de kans is levensgroot dat er tegelijkertijd een ernstiger probleem bij zou komen.

Ga maar na, hoe zou uw opstelling tegenover Europa veranderen als Nederland Schiphol Groep, eigenaar van luchthavens Schiphol, Rotterdam/Den Haag en Eindhoven, zou moeten verkopen van Europa? Bedenk daarbij dat er sprake is van gedwongen verkoop, wat inhoudt dat de opbrengst tegen zou vallen. Bovendien zou de nieuwe eigenaar waarschijnlijk uit één of meerdere landen die de verkoop opgelegd hebben, komen.

Want dat is wat er aan de hand is, Griekenland moet zijn bedrijven privatiseren met het mes op de keel van Europa.

Tot slot vraag ik me ook af of die verkoop van het Griekse tafelzilver, ook als de Grieken erdoor niet nog meer anti-Europees zouden worden, veel zou uithalen. Gezien de vastgeroeste en alles behalve concurrerende Griekse economie en inefficiënte en corrupte overheid daar, zou het volgens mij niet lang duren voordat dat dat land weer in problemen zou komen. De problemen van de euro(zone) zijn nog lang niet voorbij. Sterker nog, die zijn nog maar net begonnen.

Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen en van Het Inflatiespook, dat begin oktober is uitgekomen.