Het probleem van Portugal is dat het land niet concurrerend genoeg is: de begrotingstekorten zijn hoog, de schuldenlast zwaar, de handelsbalans negatief en de economie krimpt. In het vierde kwartaal van 2010 bedroeg de economische groei -0,3% en voor 2011 verwacht de centrale bank van Portugal een daling met 1,3%.
De twijfel in de internationale financiële markten over de Portugese economie zorgt ervoor dat de rente die het land zou moeten betalen voor een tienjaarslening is opgelopen naar ruim 7,5%. Het is ook voor de Portugese banken onmogelijk geworden zich via de internationale markten te financieren. Reden waarom zij dat bij de ECB doen.
De Portugese regering weigert zich echter te conformeren aan de wetten van de internationale financiële markten en doet pogingen om deze gunstiger te stemmen. Zo wordt het begrotingstekort teruggebracht en wordt benadrukt dat de gemiddelde rente die het land momenteel voor zijn schuld betaald slechts 3,6% bedraagt. Voorts wordt benadrukt dat het land al voor een derde van zijn leenbehoefte in 2011 is voorzien. De leenbehoefte in de komende twee jaar is ook relatief bescheiden.
Op deze argumenten valt wel wat af te dingen. Zo is het begrotingstekort wel teruggebracht tot waarschijnlijk minder dan 6,9%, maar dat is in belangrijke mate gebeurd door de overheveling van het vermogen van het pensioenfonds van Portugal telecom naar de staat. Voorts hebben internationale beleggers zich in 2010 in grote getale ontdaan van hun Portugese waardepapieren. Zij zullen dus niet geneigd zijn nieuw uit te geven Portugese schuld te kopen. Dat blijkt uit de financieringsproblemen van de Portugese banken, maar bijvoorbeeld ook de Rede Ferroviária Nacionale (Refer), verantwoordelijk voor de Portugese spoorweginfrastructuur heeft plannen voor een langetermijnlening moeten opgeven vanwege het slechte financiële klimaat ten aanzien van Portugal.
Hoe de Portugese regering het ook wendt of keert, nieuwe schuld zal een hoge rente gaan dragen. En die rente is zodanig hoog, dat Portugal met zijn zwakke economische prestaties die op den duur niet zal kunnen betalen. Om deze reden verwachten de financiële markten dat Portugal toch een beroep zal moeten doen op het EU-IMF steunfonds. Daar wordt ook op aangedrongen omdat zolang dit beroep boven de markt hangt, de financiële onrust er door wordt gevoed, zoals blijkt uit de cds-koers (credit default swaps) die sinds februari zij gestegen van 400 naar bijna 500. Die koers geeft de kans aan dat er financieel iets misgaat in Portugal. Voor Griekenland staat hij op 1035 en voor Ierland op 580. De cds-koers voor Spanje daalt momenteel door vertrouwen in de vele maatregelen die de Spaanse overheid heeft genomen.
Vanwege het wantrouwen jegens Portugal in de financiële markten, is Portugal een van de pleitbezorgers voor de aankoop van staatsschuld in de secundaire markten. Het land is daarmee de natuurlijke partner van Ierland en Griekenland die verzachting van de leenvoorwaarden van hun steunleningen willen bewerkstelligen. Aanstaande vrijdag (11 maart) komen de EU-regeringsleiders bij elkaar om onder meer over deze verzoeken te praten. Maar het is de vraag of Portugal c.s. hun zin krijgen. Vooralsnog zijn Duitsland, Nederland en Finland de grootste tegenstanders.
De perifere landen hebben met slecht beleid (bankgaranties, verkeerde voorstelling van zaken aangaande begrotingstekorten) zichzelf de das om gedaan. De centrumlanden moesten daardoor financieel bijspringen met steun. Het is daarom veel gevraagd als zij nu opnieuw financiële concessies moeten doen zonder dat de perifere landen daarvoor iets terugdoen, bijvoorbeeld in de vorm van meer garanties dat zij in de toekomst beter beleid gaan voeren, ditmaal inclusief strafmaatregelen als zij daar niet aan voldoen. Het wordt voor de EU het aanstaande weekend opnieuw een belangrijk weekend.
