Het eerste probleem betreft de schuldpositie van regio's als Catalonië en Andalusië. In vijf jaar tijd is hun schuld verdubbeld naar ruim €100 mrd. De schuld van de centrale regering bedraagt circa €550 mrd. De financiële markten hebben in 2010 oog gekregen voor die regionale tekorten. Na de dagen van Franco (dus vanaf de jaren zeventig) hebben de regio's een grote autonomie. Maar de toegenomen schulden hebben eind 2010 geleid tot maatregelen van de nationale regering, waarbij voor de regio's toestemming nodig is voor het uitgeven van schuld. Premier José Luis Rodriguez Zapatero heeft ook gedreigd met strafmaatregelen als een regio de regels overtreedt. Overigens hebben ook steden als Madrid grote schulden opgebouwd.

Het tweede probleem wordt gevormd door de Spaanse spaarbanken. Die hebben op grote schaal leningen verstrekt met vastgoed als onderpand. Door de Spaanse huizencrisis is dit onderpand onvoldoende gebleken en dreigden bankroets. Als antwoord op dit probleem hebben de Spaanse monetaire autoriteiten de spaarbanken gedwongen om te fuseren. Van de 45 spaarbanken zijn er 17 over gebleven. Die is €15 mld aan vermogenssteun gegeven. Die steun dient volgens veel analisten te worden aangevuld om de spaarbanken solvabel genoeg te maken. Bedragen die daarbij circuleren, variëren van enkele tientallen miljarden euro's tot circa  €100 mrd. Mochten zij gelijk krijgen dan komt de Spaanse regering in de schuldproblemen. Of beter, dan zal de herfinanciering van de staatsschuld duur gaan uitvallen. Die regering ontkent dan ook dat het probleem die proporties heeft. De Spaanse minister van Financiën Elena Salgado meldde afgelopen week dat de banken veel minder dan €30 mrd aan extra kapitaal nodig zouden hebben. Zij verwacht dat dit zal blijken uit de cijfers die zij eind januari moeten publiceren over hun financiële situatie waaruit ook zou blijken hoe het vastgoedonderpand op hun balans is gewaardeerd.

Het derde en vierde probleem betreffen het beleid van de staatsregering zelf. Zij moet haar eigen begrotingstekort terugbrengen (9,3% in 2010) en tevens maatregelen nemen om de concurrentiepositie van Spanje te verbeteren. De regering heeft onlangs privatiseringsmaatregelen genomen die op termijn het overheidstekort moeten verminderen. Voorts probeert zij de arbeidsmarkt  beter te laten functioneren en de bedrijvigheid te stimuleren. Dit zou hogere economische groei moeten bewerkstelligen en lagere werkloosheid, wat overigens ook zou leiden tot hogere belastinginkomsten.

De effectiviteit van de genomen maatregelen moet nog blijken. Kunnen de regio's en de spaarbanken in het gareel worden gebracht en slaagt de overheid in eigen schuldbeperking? Eind januari weten de financiële markten wat meer. Dan hebben de spaarbanken hun financiële gegevens bekend gemaakt. Rond die tijd komt de regering ook met een hervormingsvoorstel voor de pensioenen. De pensioenleeftijd zal volgens het voorstel waarschijnlijk in fasen omhoog gaan naar 67 jaar, wat zowel een verlichting voor het bedrijfsleven als de staat zal betekenen, maar wat ook op weerstand bij de Spanjaarden zal stuiten. De vastberadenheid van de regering bij het oplossen van de Spaanse problemen moet dan blijken. De tijd zal leren of het vertrouwen van de financiële markten inzake Spanje na de openbaarmaking van de cijfers en de pensioenmaatregel groot genoeg is om te voorkomen dat de EU extra steunmaatregelen moet nemen om Spanje te helpen.

Nu in het blad

Succesvol investeren in casino's

Verder: opinie, analyses en meer
Nu proberen