Wil de euro oud worden, dan moet er veel gebeuren. Na het eerste
decennium is het duidelijk dat de huidige opzet niet deugt. Veel
eurolanden lappen alle regels aan hun laars, onder andere die over
de maximale begrotingstekorten, zonder dat ze daarvoor bestraft
worden (wat wel de bedoeling was). Sterker nog, toen ze in
problemen zijn gekomen, werden ze gered door de eurolanden die zich
wel iets aantrokken van de afspraken.
Wat op zijn minst nodig is, is dat bij overtredingen de straffen
automatisch volgen. Dat is echter voor veel eurolanden een brug te
ver. Het ziet er sterk naar uit dat de overtreders ook in de
toekomst rechters zullen zijn in hun eigen zaak.
Ondertussen groeien de economieën van de eurolanden almaar verder
uiteen. Dat brengt bijvoorbeeld de ECB in een onmogelijke positie.
Wat de centrale bank ook doet met de officiële rente, die zal
altijd voor een groep landen te hoog en voor een andere groep te
laag zijn. Hetzelfde geldt voor de wisselkoers van de euro. Die zal
altijd voor enkele landen te sterk zijn, maar voor andere landen
juist te zwak.
De komende tijd gaan we dat heel duidelijk merken. In de VS is de
Fed duidelijk erop uit de dollar te verzwakken. Net als de
Amerikaanse overheid overigens. Omdat veel andere landen hun munt
of gekoppeld hebben aan de dollar of ze proberen via
valuta-interventies en kapitaalrestricties de koers van hun munt
stabiel te houden ten opzichte van de dollar. De euro blijft dan
als enige uitlaatklep over.
Maar hoe sterker de euro, hoe groter de toch al immense problemen
in de zuidelijke landen van de eurozone zullen worden. Dat weer op
zijn beurt betekent verder en sneller toenemende economische
verschillen binnen de eurozone, een nog lastigere taak voor de ECB
en oplopende spanningen tussen eurolanden. Bijvoorbeeld wanneer de
euro nog sterker wordt en politici uit een aantal landen de druk
opvoeren op de ECB om, net als veel andere centrale banken in de
wereld, te interveniëren.
Analisten die voorspellen dat de euro in de toekomst veel sterker
zal worden ten opzichte van de dollar, hebben volkomen gelijk. Maar
dat als een eenzijdige gok beschouwen zou een dure fout zijn.
Beleggers moeten altijd in hun achterhoofd houden dat de euro nog
steeds geen gewone munt is, ondanks dat die ruim tien jaar bestaat.
Ergens boven 1,60 in euro/dollar ligt het breekpunt. Als de euro
langdurig sterk zou zijn, dan zal dat de ondergang van de eurozone
inluiden. Hetzelfde geldt echter als Europa de euro via allerlei
ingrepen probeert te verzwakken. Dat zullen landen als Duitsland en
Nederland niet pikken. Vandaar dat ik me afvraag of de euro op de
middellange termijn kan bestaan. Beleggers met het oog op de
middellange termijn moeten zich dezelfde vraag herhaaldelijk
blijven stellen.
Edin Mujagic is monetair- en macro-econoom econoom, publicist en promovendus aan de Universiteit van Tilburg. Hij is de auteur van het boek 'Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt' dat vorig jaar is verschenen.
