Het nut van historische parallellen

Regelmatig worden door analisten parallellen getrokken met het verleden. Zo zou de huidige koersontwikkeling van de Dow Jones nog het pad moeten volgen van de die van de jaren dertig. Of zou Japan een voorbeeld zijn van wat ons allemaal nog te wachten staat. Ook zouden we nu de kiem hebben gezaaid voor wat er in de jaren zeventig gebeurde. Weinig rendement op aandelen en uiteindelijk een gierende inflatie.

Een lezer vroeg mij naar aanleiding van mijn laatste column het volgende: 'Kunt u voor mij de huidige weekgrafiek van de Dow Jones over een lange periode vergelijken met de daggrafiek in 1929-1932. Ik vind de overeenkomst griezelig. Het zou betekenen dat we nu teruggaan naar 8000 op de Dow Jones oftewel 240 op de AEX. Het enige verschil met toen en nu is de tijdspanne.'

Er zijn altijd overeenkomsten te ontdekken. Het is inderdaad goed het historisch perspectief te hebben. Ook ik gebruik vaak historische parallellen. Maar het is tevens verstandig economisch/fundamenteel te blijven redeneren. Net zo zeer dat de technische analyse een 'reality check' is voor de economische analyse, is de economische analyse dat voor de technische analyse.

In de herfst van vorig jaar, toen alle aandelenbeurzen zwaar onderuit gingen, kwamen er veel doemdenkers ten tonele die meenden dat we op basis van technische en/of fundamentele analyse de Grote Depressie van de jaren dertig zouden gaan overdoen. Ik heb destijds in mijn columns tegen dit pessimisme zwaar tegen geageerd. Denk bijvoorbeeld aan mijn column van over de tien verschillen tussen de crisis (zoals die er in oktober vorig jaar was) met die van de jaren dertig.

Tot nu toe heb ik hier in gelijk gehad. Dus parallellen trekken is goed, maar bedenk ook waarom het nu anders zou kunnen zijn dan toen. Ik heb na al die jaren geleerd dat schijnbare overeenkomsten of plausibele voorspellingen zich bijna nooit uitbetalen. Laten we het omdraaien. Ik kan tegenover al die negatieve parallellen net zo gemakkelijk evenveel positieve parallellen trekken. Geen probleem.

Wist u bijvoorbeeld dat de Nasdaq na de top van 2009 na ruim 3000 dagen nu precies staat op het niveau waar de Dow Jones stond na de piek van 1929. En dat de Dow Jones daarna weliswaar een aantal moeizame jaren kreeg, maar nooit meer onder dat niveau is gekomen? Met dank aan Barry Ritholtz voor het onderstaande plaatje om dat te bewijzen.

Als de historie ons aanwijzingen geeft voor de toekomst, dan zou de Nasdaq de bodem in maart hebben gezet (iets wat ik overigens ook denk, maar dan niet alleen op basis van dit soort grafische parallellen). En als we verder doorredeneren op deze historie, dan hebben we de meeste koerswinsten, met de meeste recente opmars van de beurzen, wel gehad, waarna we een aantal rustige (lagere) aandelenjaren moeten krijgen.

Maar oeps, daar gaat de parallel weer wel (of niet?) de mist in! De Dow Jones koerste in de jaren 1939 tot en met 1942 lager vanwege de oorlog (of komt er dan toch een nieuwe grote oorlog?). Nu zou u mij tegen kunnen werpen dat de Nasdaq van nu niet vergelijkbaar is met die van de Dow Jones van toen, maar dan zeg ik weer dat de Dow Jones van nu net zo min niet vergelijkbaar is als met die van toen.

Ik probeer altijd een visie te ontwikkelen door tal van inzichten uit verschillende disciplines mee te nemen: technische, kwantitatieve, economische en fundamentele analyse. Historische parallellen kunnen hierbij ook een rol spelen. De technische analyse gebruik ik altijd voor 'triggers', zoals eerder gezegd als 'reality check' en om me te oriënteren in welke fase we van de trend we waarschijnlijk zitten.

Een voorbeeld op basis van de actuele koersbewegingen. Mijn scenario is al een paar weken dat de beurs een pas op de plaats zou moeten maken, binnen de opwaartse langetermijntrend die een paar maanden geleden is gestart. Die pas op de plaats beredeneer vanuit de historische parallellen (we hebben zelden of nooit zo'n sterke rally gehad), maar ook bijvoorbeeld vanuit de fundamenten (de beurs is niet 'goedkoop' meer) en de seizoenspatronen (september en oktober zijn doorgaans minder beursmaanden).

Het zou kunnen dat, als de AEX door de weerstand van de 302 breekt, ik deze visie toch iets moet bijstellen, ten positieve wel te verstaan. Wordt vervolgd.

Harry Geels is directeur Research en partner bij INMAXXAin Naarden. Daarnaast is hij uitvoerend hoofdredacteur van Technische en Kwantitatieve Analyse (TKA). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur Research.

Harry Geels